Ysterografo News
Όλες οι ειδήσεις
Μενού κατηγοριών
Η αυτοκτονία της Ευρώπης

Η αυτοκτονία της Ευρώπης

Τα ΜΜΕ της Ευρώπης και η ευρύτερη επικοινωνιακή πολιτική εστιάζονται στην ενεργειακή κρίση με επίκεντρο τον πόλεμο στο Ιράν, τον αποκλεισμό των Στενών του Hormuz, την κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα και τα πλήγματα κατά των αγωγών. Οπωσδήποτε το ασφάλιστρο κινδύνου που συνδέεται με το αργό πετρέλαιο έχει την βαρύτητά του, αλλά η Ευρώπη αποδεικνύεται τραγικά ευάλωτη λόγω των πολιτικών επιλογών της.

Δημιουργία Αδιεξόδων

Επί σειράν ετών, οι φόροι, η επιβολή νέων αυστηρών ρυθμιστικών διατάξεων, ο τερματισμός της λειτουργίας διϋλιστηρίων, οι κυρώσεις και η συρρίκνωση της εσωτερικής παραγωγής, μετατρέπουν ένα γεωπολιτικό πλήγμα σε κρίση ενέργειας και ειδικά στις τιμές του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης. Η Ευρώπη επιβάλλει επαχθείς φόρους στα καύσιμα, κλιμακώνει τους ήδη δυσβάστακτους ρυθμιστικούς περιορισμούς, αυξάνει δυσανάλογα τα δικαιώματα εκπομπής ρύπων, συρρικνώνει την παραγωγική δυναμικότητα διΰλισης, επιβάλλει κυρώσεις σε βασικές πηγές προμήθειας προϊόντων διΰλισης και αποθαρρύνει τις επενδύσεις στο εσωτερικό της με αντικείμενο την παραγωγή αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στην τρέχουσα περίοδο το δίκτυο διΰλισης συρρικνώνεται, εμφανίζει μεγάλες απώλειες ευελιξίας και αυξάνει δυσανάλογα την εξάρτηση της ηπείρου από τις εισαγωγές, με συνέπεια κάθε γεωπολιτική ανατροπή να προκαλεί κυρίως κρίσεις τιμών.

Πάντως η αντικατάσταση του άνθρακα από το φυσικό αέριο μειώνει κατά 5,5 δισεκατομμύρια μετρικούς τόννους τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην περίοδο 2010-2019 και έως τα τέλη του 2019, η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από το φυσικό αέριο φθάνει το 38% του συνόλου, έναντι του 24% του 2010, για να αυξηθεί στο 42% το 2025. Η καύση του παράγει λιγότερους ρύπους κατά 50% από τον άνθρακα και κατά 30% από το πετρέλαιο, αλλά προφανώς το κριτήριο αιφνιδιαστικά παύει να θεωρείται σημαντικό από τους γραφειοκράτες των Βρυξελλών.

Από την άλλη πλευρά τα δικαιώματα εκπομπής ρύπων διοξειδίου του άνθρακα (CO2) έχουν αυξηθεί κατά 1.000% από το 2017 και μόνον κατά την διάρκεια του 2021 η αύξηση φθάνει το 200%. Το συγκεκριμμένο έμμεσο φορολογικό μέτρο συνεπάγεται πως οι κυβερνήσεις των χωρών-μελών της Ε.Ε. συγκεντρώνουν συνολικά περισσότερα από €21 δισεκατομμύρια το 2021, επιβαρύνοντας το ενεργειακό κόστος και εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις. Η ανοδική τάση των δικαιωμάτων ανακόπτεται το 2022 λόγω της κρίσης της Ουκρανίας, αλλά η ζημία που προκαλείται αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων ανεπανόρθωτη.

Επιπλέον προ δεκαπενταετίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (συμπεριλαμβανομένης και της Βρεταννίας), λειτουργούν 152 πυρηνικοί αντιδραστήρες, καλύπτοντας το 33% των συνολικών ενεργειακών αναγκών της, όταν στις ΗΠΑ καλύπτεται μόλις το 18%, ενώ η ενίσχυση της παραγωγής αναγνωρίζεται τότε ως μία σημαντική εναλλακτική λύση στο πρόβλημα της εκπομπής ρύπων που επηρεάζει δραματικά πλέον τις κλιματολογικές συνθήκες. Όμως με πρόμαχο την Γερμανία, η πυρηνική ενέργεια σταδιακά περιθωριοποιείται προς όφελος του φυσικού αερίου που φθάνει να καλύπτει το 25% της πρωτογενούς κατανάλωσης ενέργειας. Αν και η χώρα διαθέτει την δυνατότητα εγχώριας παραγωγής φυσικού αερίου με υδραυλική θραύση (fracking), το Βερολίνο απαγορεύει την αξιοποίηση της συγκεκριμμένης τεχνολογίας, με αποτέλεσμα η χώρα να αναγκάζεται σε εισαγωγές από την Ρωσσία, την Ολλανδία και την Νορβηγία, για να καλύψει το 97% των αναγκών της, πλήν όμως και η Ολλανδία διακόπτει την παραγωγή φυσικού αερίου με υδραυλική θραύση (fracking).

Το Πετρέλαιο Κίνησης και Θέρμανσης

Οι τιμές του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τις αντίστοιχες του αργού πετρελαίου, λόγω του ότι πλήττονται από σειρά περιοριστικών παραμέτρων στην προσφορά, που επιβάλλονται με πολιτικές επιλογές και δεν οφείλονται στις εμπόλεμες συγκρούσεις. Στις ΗΠΑ οι τιμές στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης ανέρχονται στις αρχές Σεπτεμβρίου στα $5,85 ανά γαλλόνι κατά την ίδια περίοδο, τα περιθώρια διΰλισής του (cracking spread) για τον Κόλπο του Μεξικού, εκτινάσσονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών. Το περιθώριο που αποτιμάται σε δολλάρια εκφράζει ένα μέγεθος που μετρά την τιμή του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης αναλογικά με την τιμή του αργού ανά βαρέλι, οπότε και ανακλά την παραγωγική δυναμικότητα των μονάδων διΰλισης παρά την ανάλογη σε αργό πετρέλαιο. Οι μονάδες των ΗΠΑ λειτουργούν στο 95% της παραγωγικής τους δυναμικότητας, οπότε τα περιθώρια για να αντιμετωπισθεί ένα πρόβλημα ελλείψεων συρρικνώνονται δραματικά.

Σε διεθνές επίπεδο το πλήγμα κρίνεται εξαιρετικά σοβαρό, από την στιγμή που οι τρέχουσες μεγάλες απώλειες στην προσφορά συμπεριλαμβάνουν τις ζημίες στις μονάδες διΰλισης της Μέσης Ανατολής αλλά και η προσφορά της Ρωσσίας μειώνεται λόγω ουκρανικών επιθέσεων στις υποδομές διΰλισης και περιορισμού των εξαγωγών. Οι συγκεκριμμένες αντίξοες συνθήκες προστίθενται στο γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου και μεγεθύνονται λόγω της έλλειψης πλεονάζουσας παραγωγικής δυναμικότητας διΰλισης και των ορίων της περιφερειακής προσφοράς.

Οι απώλειες της Μέσης Ανατολής στην διΰλιση μειώνονται κατά 3 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα και η μονάδα του Jizan στην Σαουδική Αραβία με παραγωγική δυναμικότητα 400.000 βαρελιών ανά ημέρα, έχει πλέον την χειρότερη επίδοση στις εξαγωγές. Ταυτόχρονα μειώνονται δραστικά και οι ρωσσικές εξαγωγές και τον Ιούνιο ανέρχονται μόλις σε 426.000 βαρέλια ανά ημέρα έναντι 827.000 βαρελιών προ δωδεκαμήνου. Οι ζημίες στις μονάδες διΰλισης, οι προτεραιότητες για την κάλυψη της εσωτερικής ζήτησης και οι περιορισμοί των εξαγωγών, επηρεάζουν τραγικά μία ήδη εξαιρετικά εύθραυστη αγορά.

Οι Παρεμβατικές Πολιτικές Επιλογές

Αν και οι συγκεκριμμένες ανατροπές και τα συνεπακόλουθα πλήγματα ερμηνεύουν την μεγάλη άνοδο των τιμών στο πεδίο της ενέργειας, δεν αποκαλύπτουν τους λόγους που οι εισαγωγικές οικονομίες εισέρχονται σε μία κρίση με σχεδόν εκμηδενισμένη δυναμικότητα για να την απορροφήσουν. Όμως στο συγκεκριμμένο πρόβλημα υπεισέρχονται οι παρεμβατικές πολιτικές επιλογές που ουσιαστικά προκαλούν και τις μεγαλύτερες ζημίες, με τους Ευρωπαίους οδηγούς να υποχρεούνται να καταβάλλουν εξωφρενικά ποσά, που δεν οφείλονται πάντως στις τιμές των καυσίμων που πιέζονται από την άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου. Δεν προκαλούνται επίσης από το κόστος διΰλισης, αλλά ούτε και από τις δαπάνες των εφοδιαστικών αλυσσίδων.

Ο βασικός μοχλός της απότομης ανόδου των τιμών συντηρείται από την φορολογία, όπου κατά μέσο όρο η βενζίνη των 95 οκτανίων στην Ευρώπη επιβαρύνεται κατά μέσο όρο με άμεσο φόρο της τάξης του 52,5%, ενώ σε μερικές χώρες υπερβαίνει και το 55%. Κατά συνέπεια οι καταναλωτές επιβαρύνονται περισσότερο από την φορολογία των καυσίμων σε σχέση με το συνδυασμένο κόστος του αργού πετρελαίου, της διΰλισης και των εφοδιαστικών αλυσσίδων.

Η φορολογική επιβάρυνση του πετρελαίου κίνησης και του αντίστοιχου θέρμανσης διαφέρει από χώρα σε χώρα, αλλά παραμένει ίδια η δομή του φορολογικού βάρους, οπότε εάν προστεθούν οι δασμοί και ο φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), τότε σχηματίζεται μία ογκώδης χρηματοοικονομική βάση που τροφοδοτεί την άνοδο των τιμών. Όταν οι τιμές του αργού πετρελαίου αυξάνονται, η συγκεκριμμένη βάση αυξάνει την τελική τιμή για τον καταναλωτή, αλλά όταν μειώνονται η βάση δεν ακολουθεί αναλογικά την αποκλιμάκωση, οπότε ιδιώτες και επιχειρήσεις εξακολουθούν να επιβαρύνονται δυσανάλογα.

Το πραγματικό πολιτικό βάρος διευρύνεται τραγικά σε σχέση με τον δασμό στο πρατήριο, από την στιγμή που συσσωρεύονται κόστη σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσσίδα. Υπάρχουν δικαιώματα και φόροι στην παραγωγή, αλλά και επιβαρύνσεις λόγω κανονιστικής συμμόρφωσης με τα θέματα περιβάλλοντος. Ακολουθούνται από τα κόστη ενέργειας και της εκπομπής ρύπων στα διϋλιστήρια, όπως και με φόρους στις εταιρείες και σε τοπικό επίπεδο. Επιβάλλονται δαπάνες από τις ρυθμιστικές αρχές για την αποθήκευση και τις υποδομές και εργοδοτικές εισφορές. Αναδύεται χρηματοοικονομικό κόστος από την αβεβαιότητα των ρυθμιστικών διατάξεων και ανάλογο κανονιστικής συμμόρφωσης για την διανομή και την λιανική, οπότε η ενεργειακή αλυσσίδα μετατρέπεται σε μία τεράστια ταμειακή μηχανή για τις κυβερνήσεις. Πολλές από τις συγκεκριμμένες επιβαρύνσεις δεν παρουσιάζονται ως "φόροι καυσίμων", αλλά δεν παύουν να καταλήγουν στην αντλία και επιπλέον έχουν ένα σωρευτικό δυσμενές αποτέλεσμα για τον καταναλωτή.

Η Ευρώπη δεν φορολογεί απλώς τα καύσιμα στην αντλία, αλλά συσσωρεύει χρηματοοικονομικά και ημι-χρηματοοικονομικά κόστη από τις έρευνες και τις εισαγωγές, στην διΰλιση, στην αποθήκευση, την μεταφορά και την διανομή της λιανικής. Η συγκεκριμμένη πολιτική επιδρά στην τιμή λιανικής και την καθιστά δομικά να εμφανίζει μειωμένη αντίδραση στην υποχώρηση των τιμών του αργού πετρελαίου και περισσότερο ευαίσθητη στα πλήγματα κατά της προσφοράς.

Το Δεύτερο Θανάσιμο Δομικό Πρόβλημα

Η απώλεια της ευελιξίας διΰλισης στις ΗΠΑ δεν οφείλεται σε κάποιο προεδρικό διάταγμα ή κάποια ρυθμιστική διάταξη για το περιβάλλον, αλλά σε σωρευτική καταιγίδα πολιτικών αποφάσεων. Οι κανονιστικές διατάξεις επί προεδρίας Obama με αντικείμενο την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και οι υποχρεωτικοί νόμοι για τα ανανεώσιμα καύσιμα, προσθέτουν κόστος κανονιστικής συμμόρφωσης και δαπανών κεφαλαίου. Επί προεδρίας Biden οι υποχρεώσεις για τα ανανεώσιμα καύσιμα παραμένουν σε ισχύ και επεκτείνονται, περιορίζονται οι διευκολύνσεις στα μικρά διϋλιστήρια και ενισχύεται η πολιτική προστασίας του περιβάλλοντος. Οι συνέπειες για τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις στο αργό πετρέλαιο αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο από νέες ρυθμιστικές διατάξεις και δραστικά αυξημένο κόστος.

Οι εμφανέστερες συνέπειες αναδύονται στην Καλιφόρνια, όπου η αυστηρές ρυθμιστικές διατάξεις της πολιτείας, η δαπανηρή κανονιστική συμμόρφωση και η υποχρεωτική ενεργειακή μετάβαση συμπίπτουν με την εγκατάλειψη της λειτουργίας μεγάλων διϋλιστηρίων. Το αποτέλεσμα δεν αφορά την βραχυπρόθεσμη χαμηλότερη εξάρτηση από τα καύσιμα, αλλά την μείωση της δυναμικότητας για την παραγωγή τους. Οι ΗΠΑ πάντως ευνοούνται από την στιγμή που δεν αντιμετωπίζουν όπως η Ευρώπη τεράστιες ελλείψεις πετρελαίου κίνησης και αναλόγου θέρμανσης, λόγω του ότι η συνολική παραγωγική δυναμικότητα διΰλισης παραμένει αμετάβλητη μεταξύ των ετών 2008 και 2026, στα 18,16 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα.

Στην Ευρώπη, υπολογίζοντας τελικές τιμές στην αντλία ανά γαλλόνι και σε δολλάρια για λόγους σύγκρισης, η τιμή φθάνει τα $8,90, ενώ στις ΗΠΑ μειώνεται στα $5,97, οπότε η τιμή στην Ευρώπη αποδεικνύεται αυξημένη κατά 49% σε σχέση με τις ΗΠΑ, ενώ σε αρκετές αγορές της Ευρώπης η τιμή κινείται μεταξύ των $10,70 έως $10,90 ανά γαλλόνι στις 11 Σεπτεμβρίου.

Μεταξύ των ετών 2020 και 2024, η συνολική παραγωγική δυναμικότητα διΰλισης στην Ευρώπη μειώνεται από τα 15,3 βαρέλια ανά ημέρα στα 14,7 εκατομμύρια, με συνολικές απώλειες σχεδόν 600.000 βαρελιών ανά ημέρα και από το 2009, η παραγωγική δυναμικότητα μειώνεται κατά 20%. Κάποια διϋλιστήρια διακόπτουν την λειτουργία τους, μετατρέπονται σε τερματικούς σταθμούς καυσίμων ή σε μονάδες παραγωγής βιοκαυσίμων, μειώνοντας την συμβατική δυναμικότητα επεξεργασίας αργού πετρελαίου σε περίοδο που η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου κίνησης και αντίστοιχου θέρμανσης καθίσταται έντονα προβληματική.

Ένα διϋλιστήριο κρίνεται ίσως μη αναγκαίο σε περιόδους μεγάλων όγκων εισαγωγών και ανοικτών θαλασσίων διαδρόμων, αλλά αναβαθμίζεται σε στρατηγικής σημασίας, όταν οι εισαγωγές πετρελαίου κίνησης και αναλόγου θέρμανσης πλήττονται από σοβαρές ανατροπές και περιορισμούς προσφοράς. Η διακοπή λειτουργίας ενός διϋλιστηρίου δεν μειώνει την εγχώρια ζήτηση, αλλά μετατρέπει την εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα σε πρόσθετη ανάγκη εισαγωγής προϊόντων διΰλισης και εξάρτησης από παραγωγική δυναμικότητα του εξωτερικού.

Αυτοκτονικές Τάσεις

Η απόφαση της Ε.Ε. να περιορίσει τις εισαγωγές πετρελαιοειδών από την Ρωσσία δεν εκμηδενίζει την ζήτηση για τις μεταφορές, την γεωργία και την βιομηχανία. Το πετρέλαιο κίνησης και το αντίστοιχο θέρμανσης προέρχεται πλέον από μακρινούς προμηθευτές, απαιτεί μεγαλύτερες θαλάσσιες διαδρομές, αυξημένα ναύλα και περισσότερη έκθεση στην συνωστισμό της Ερυθράς Θάλασσας ή των Στενών του Hormuz. Οι κυρώσεις προκαλούν μία ισχυρή ανάκρουση, αυξάνοντας τις εξαρτήσεις της Ευρώπης και τον Ιανουάριο του 2026 η Ε.Ε. απαγορεύει τις εισαγωγές προϊόντων διΰλισης ρωσσικού αργού που παράγονται σε τρίτες χώρες, φράσσοντας και την αποκαλούμενη θυρίδα διΰλισης, περιορίζοντας ακόμα περισσότερο την διαθέσιμη προσφορά.

Οπωσδήποτε οι κυρώσεις κρίνονται δικαιολογημένες ως γεωπολιτικό μέσο, αλλά αποκτούν τρομερό κόστος όταν το πολιτικό πλαίσιο της Ε.Ε. αποθαρρύνει κάθε πρωτοβουλία επένδυσης στην διΰλιση στο εσωτερικό της. Οι αυστηροί περιορισμοί σε βάρος ενός βασικού προμηθευτή σε συνάρτηση με την συρρίκνωση της εγχώριας παραγωγικής δυναμικότητας διΰλισης, αποτελούν έναν εξαιρετικά επικίνδυνο συνδυασμό και οι κυβερνήσεις δεν αναμένεται να θωρακίσουν καταναλωτές και επιχειρήσεις από μία παγκόσμια κρίση στα προϊόντα διΰλισης. Κατά συνέπεια η Ε.Ε. αντί να προσφύγει σε μία στρατηγική ασφαλείας στην προσφορά, αποκτά επικίνδυνες τάσεις αυτοκτονίας.

Μία άλλη σημαντική παράμετρος αφορά τα όρια της παραγωγής αργού πετρελαίου της Βορείου Θαλάσσης, από μία ώριμη παραγωγικά υποθαλάσσια λεκάνη, όπου όμως η παραγωγή συρρικνώνεται. Η παραγωγή αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου μειώνεται κατά 72% από το 1999 έως το 2025, αν και η φυσιολογική συρρίκνωση δεν καθιστά την πολιτική εμπλοκή άνευ σημασίας. Οι υψηλές έκτακτες φορολογήσεις, η αβεβαιότητα στους χρηματοοικονομικούς όρους και οι περιορισμοί των αδειοδοτήσεων, αποτελούν σοβαρά εμπόδια. Επιπλέον το ευρύτερο πολιτικό μήνυμα που εστιάζεται στο ότι οι επενδύσεις στους υδρογονάνθρακες δεν συνιστούν επιθυμητή προοπτική, περιορίζει τα κίνητρα για την συντήρηση των υποδομών, την υλοποίηση διευρυμένων προγραμμάτων και την έρευνα για την ανάπτυξη βιώσιμων και ζωτικών ορυκτών πηγών.

Πολιτικές επιλογές της συγκεκριμμένης μορφής δεν παρέχουν δυνατότητες μεταβολής τον επόμενο μήνα των διεθνών τιμών του πετρελαίου κίνησης και του αντίστοιχου θέρμανσης, αλλά έχουν σοβαρές αρνητικές συνέπειες στην προσφορά, στις επενδύσεις και στις υπάρχουσες υποδομές. Η βρεταννική κυβέρνηση επιβεβαιώνει την απαγόρευση έκδοσης νέων αδειών για τα κοιτάσματα αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου της Βορείου Θαλάσσης, αν και επιτρέπει μερικές εξαιρέσεις που αφορούν τις υπάρχουσες εξορύξεις και τις υποδομές τους.

Η στρατηγική συνέπεια καθίσταται αναπόφευκτα προφανής, από την στιγμή που μία χώρα με συρρίκνωση της παραγωγής και της παραγωγικής δυναμικότητας διΰλισης, αυξάνει τις εξαρτήσεις της από τις εισαγωγές αργού πετρελαίου και προϊόντων διΰλισης σε μία περίοδο που οι παγκόσμιοι εμπορικοί διάδρομοι αντιμετωπίζουν φραγές.

Η εγχώρια παραγωγή αργού πετρελαίου δεν αποτελεί την ίδια διαδικασία με την παραγωγή προϊόντων διΰλισης, αν και κρίνεται απαραίτητη από την στιγμή που μειώνει τις εισαγωγές, υποστηρίζει τις τοπικές υποδομές και τις επιλογές διΰλισης, βελτιώνοντας παράλληλα τις ισορροπίες της προσφοράς κατά την διάρκεια περιόδων ανατροπών και περιορίζοντας την έκθεση σε εξωτερικούς προμηθευτές. Κατά συνέπεια η εγκατάλειψη των συγκεκριμμένων δυνατοτήτων χωρίς κάποιο υποκατάστατο της ίδιας κλίμακας αποτελεί μία πολιτική επιλογή με τεράστιες επισφάλειες και αρνητικές συνέπειες στο ζήτημα της προσφοράς.

Στην Ευρώπη, το πλαίσιο της πολιτικής για τα προϊόντα διΰλισης προσθέτει ακόμα περισσότερους περιορισμούς, από την στιγμή που η διΰλιση αποτελεί διαδικασία έντασης κεφαλαίου, ενέργειας και εκπομπής ρύπων. Οι φόροι εκπομπής ρύπων, οι αναγκαστικές υποχρεώσεις προστασίας του περιβάλλοντος, οι αντίστοιχες κανονιστικής συμμόρφωσης, τα υψηλά κόστη ενέργειας και φυσικού αερίου και οι κίνδυνοι που καιροφυλακτούν λόγω των ρυθμιστικών αρχών, καθιστούν τις επενδύσεις μη βιώσιμες και πιθανές τις διακοπές λειτουργίας των μονάδων.

Η κατάσταση θα επιδεινωθεί με την άμεση εφαρμογή μίας νέας πρόκλησης από το 2027 που εστιάζεται στους κανόνες συναλλαγών ρύπων του συστήματος ETS2 και αφορά καύσιμα που χρησιμοποιούνται για την θέρμανση κτιρίων και στις μεταφορές. Επιβάλλει νέους κανόνες και κανονισμούς ασφαλείας με στόχο να επιβαρύνει μία επιπλέον τιμή για τον άνθρακα στους συγκεκριμμένους προμηθευτές καυσίμων. Κατά συνέπεια μία αγορά που ήδη επιβαρύνεται με υψηλούς δασμούς, φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) και περιορισμούς προσφοράς πρόκειται να επιβληθεί ένα νέο δομικό επίπεδο κόστους.

Ο Μεθοριακός Μηχανισμός Προσαρμογής Άνθρακά (Carbon Border Adjustment Mechanism) δεν φορολογεί άμεσα το πετρέλαιο κίνησης και το αντίστοιχο θέρμανσης στο πεδίο της παραγωγής τους, αλλά αυξάνει το κόστος για πηγές εκπομπών, όπως οι βιομηχανίες χαλύβων, τσιμέντου, αλουμινίου, λιπασμάτων. Το συγκεκριμμένο κρίνεται αναγκαίο για την συντήρηση διϋλιστηρίων, δεξαμενών, αγωγών και μεταφορικών υποδομών, αλλά όλες οι συγκεκριμμένες δαπάνες αυξάνουν το κόστος λειτουργίας του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης και το μεταφέρουν στους ιδιώτες και στις επιχειρήσεις.

Η Στάση των ΗΠΑ και της Κίνας

Το πετρέλαιο κίνησης στις ΗΠΑ τιμάται κατά μέσο όρο στις αρχές Οκτωβρίου στα $6,5 ανά γαλλόνι, τιμή αυξημένη κατά 75% σε σχέση με την ανάλογη προ δωδεκαμήνου, με την Ασία να διαφαίνεται πως πρόκειται να επωμισθεί την διαφορά με την μορφή υψηλότερων επιτοκίων. Το δαπανηρό καύσιμο διατηρεί τον αμερικανικό πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα, παρέχοντας στην Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα (FED ) το κίνητρο αποτροπής της αποκλιμάκωσης των επιτοκίων.

Τα υψηλά επιτόκια επιφέρουν ανατίμηση του αμερικανικού δολλαρίου και ωθούν προς την επιστροφή των επενδύσεων στην χώρα, υποχρεώνοντας τις κεντρικές τράπεζες στην Ασία να λάβουν αποφάσεις για Πιστωτική Συρρίκνωση (QT) για να προστατεύσουν τα νομίσματα των χωρών τους. Στις ΗΠΑ η πίεση των υψηλών τιμών στα καύσιμα μετατρέπεται σε πολιτική κρίση, με τους Ρεπουμπλικανούς των αγροτικών πολιτειών να απαιτούν άμεση διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου κίνησης και του αντίστοιχου θέρμανσης και τον πρόεδρο Donald Trump να δηλώνει πως το "σκέπτεται εξαιρετικά σοβαρά."

Αρκετά μέλη της κυβέρνησής του, όπως και οι μεγάλοι όμιλοι των πετρελαιοειδών αντιτίθενται στην ιδέα της απαγόρευσης, οπότε παραμένει αβέβαιο το πως πρόκειται τελικά να κινηθεί ο Λευκός Οίκος. Για τις οικονομίες της Ασίας πάντως, η απόφασή του έχει μικρότερη σημασία από ότι γενικά πιστεύεται, από την στιγμή που ο πληθωρισμός ήδη προκαλεί μεγάλες ζημίες στις οικονομίες των χωρών της συγκεκριμμένης γεωγραφικής ζώνης.

Από την άλλη πλευρά τα κινεζικά διϋλιστήρια διακόπτουν τις εξαγωγές τους για τον μήνα Οκτώβριο, με το Πεκίνο να επιχειρεί να διατηρήσει ανέπαφα τα εγχώρια αποθέματα, πλήττοντας όμως τις αγορές καυσίμων που ήδη τραυματίζονται από τις συνέπειες του πολέμου στον Περσικό Κόλπο. Η Κίνα απαγορεύει επίσης τις εξαγωγές καυσίμων τον περασμένο Μάρτιο με την έναρξη των βομβαρδισμών στο Ιράν που προκαλούν μεγάλες ανατροπές στην προσφορά αργού πετρελαίου. Ο μεγαλύτερος εισαγωγέας του στον κόσμο, αποσύρει την απαγόρευση τον Ιούλιο, προχωρώντας σε προσεκτική διαχείριση των εξαγωγών κηροζίνης, πετρελαίου κίνησης και αντίστοιχου θέρμανσης σε μηνιαία βάση, για να διευκολύνει κυρίως τις αγορές της νοτιοανατολικής Ασίας.

Από την 1η Οκτωβρίου η Κίνα εισέρχεται σε επταήμερη εορταστική αργία χωρίς να ανακοινώσει προς τα μεγάλα διϋλιστήρια κάποια απόφαση σχετική με τις απαγορεύσεις, με εξαίρεση το γεγονός ότι οι εξαγωγές συνεχίζονται κανονικά προς το Χόνγκ-Κόνγκ και το Μακάο. Κατά τις κινεζικές πηγές, δεν υπάρχει κάποια σαφής αποχρώσα ένδειξη για την επανάληψη των εξαγωγών, που εξαρτάται από τα εγχώρια αποθέματα και την παραγωγική δυναμικότητα των διϋλιστηρίων.

Η κινεζική Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων προς το παρόν δεν απαντά για την επανάληψη των εξαγωγών με τις διεθνείς αγορές να αγωνίζονται να αντιμετωπίσουν την απώλεια προσφοράς καυσίμων λόγω της εμπόλεμης κατάστασης στον Περσικό Κόλπο και της διακοπής των ρωσσικών εξαγωγών, οπότε η στάση της Κίνας ίσως εκτοξεύσει τις τιμές σε μερικές χώρες σε ακόμα υψηλότερα επίπεδα.

Κατά την επικεφαλής των ερευνών ενέργειας για την Κίνα, του Ινστιτούτου Ενεργειακών Μελετών της Οξφόρδης, Michal Meidan, οι κινήσεις του Πεκίνου "υπερτονίζουν το γεγονός ότι η κυβέρνηση εστιάζεται στην ασφάλεια της εγχώριας προσφοράς, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα τις διεθνείς αγορές. Αν και οι μεγάλοι όμιλοι διΰλισης προσδοκούν να κεφαλαιοποιήσουν τα επιπλέον περιθώρια κέρδους των εξαγωγών, με την Κίνα να διαθέτει την δυνατότητα να αυξήσει την παραγωγή και να αυξήσει τις εξαγωγές, το Πεκίνο δίδει απόλυτη προτεραιότητα στην εγχώρια προσφορά και κατά τα φαινόμενα μετά τον Αύγουστο τα αποθέματα περιορίζονται".

Η διακοπή των κινεζικών εξαγωγών προϊόντων διΰλισης έπεται της πρόσφατης επίσκεψης του Κινέζου προέδρου Xi Jinping στην αμερικανική πρωτεύουσα όπου ο Donald Trump τον παροτρύνει να συνδράμει στην σταθεροποίηση της παγκόσμιας προσφοράς καυσίμων. Μάλιστα ο Αμερικανός Υπουργός Ενέργειας, Chris Wright, δηλώνει πως η διεθνής αγορά πλήττεται από την απώλεια προσφοράς κηροζίνης, πετρελαίου κίνησης και αντίστοιχου θέρμανσης από την Μέση Ανατολή και την Κίνα, οπότε και αναμένονται οι κινήσεις της Ευρώπης.

Τελικά η ομάδα των χωρών του G7 και οι εταίροι της αποφασίζουν να αποδεσμεύσουν από τα αποθέματά τους 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου κίνησης και αντίστοιχου θέρμανσης στο επόμενο τετράμηνο, σε μία αγορά που υποφέρει επί μήνες από έλλειμμα στην παραγωγική δυναμικότητα διΰλισης. Όμως η αποκατάσταση των επικίνδυνα ελλειμματικών αποθεμάτων εξαρτάται πλέον από την επάνοδο σε λειτουργία των αδρανών διϋλιστηρίων και την άμεση συντήρηση των εγκαταστάσεων.

Οι Οδυνηρές Συνέπειες

Το πετρέλαιο κίνησης και το αντίστοιχο θέρμανσης δεν αποτελούν κατόπιν επιλογής αγαθά, από την στιγμή που συνιστούν την μηχανή της πραγματικής οικονομίας. Χωρίς τα συγκεκριμμένα καύσιμα σε τιμές που δεν πιέζουν την αγορά και παραμένουν ανταγωνιστικές, οι μεταφορές, ο γεωργικός εξοπλισμός, ο ανάλογος κατασκευών, η βιομηχανική επιμελητεία, οι υπηρεσίες εκτάκτων αναγκών, τομείς των ορυχείων, εμπορικοί στόλοι και τμήματα των αλυσσίδων διανομής, προσθέτουν πληθωριστικές πιέσεις.

Η κρίση στα δύο συγκεκριμμένα καύσιμα δεν τερματίζεται στην αντλία, με το αυξημένο κόστος τους, να μετατοπίζεται στις μεταφορές τροφίμων από τα αγροκτήματα στις αποθήκες και στα καταστήματα λιανικής. Μεταφέρεται στις βιομηχανίες, στις φαρμακοβιομηχανίες και στις μονάδες παραγωγής αγαθών, όπως και στον εξοπλισμό των εργοταξίων. Οι επιχειρήσεις με μικρά περιθώρια κέρδους ήδη μεταφέρουν το επιπλέον κόστος στις τελικές τιμές, αν και ο πληθωρισμός που προκαλούν τα δύο καύσιμα οφείλεται σε πολιτικές επιλογές και δημιουργεί ένα δεύτερο καταστροφικό φαινόμενο, που πλήττει τις μεταφορές, τα είδη διατροφής, τα αγαθά και τις υπηρεσίες, ανεξάρτητα από το εάν οι τρέχουσες εμπόλεμες συγκρούσεις οδηγηθούν στην λήξη τους.

Μία ορθολογική ενεργειακή πολιτική οφείλει να επικεντρωθεί στην αποτροπή πιέσεων στην αγορά και στην διατήρηση ανταγωνιστικών τιμών, αλλά και στην απρόσκοπτη διαθεσιμότητα και την ασφάλεια της προσφοράς. Η αποσύνθεση της φυσικής δυναμικότητας που διατηρεί την οικονομία εφοδιασμένη κατά την διάρκεια ενεργειακής μετάβασης, απλώς ανατινάσσει την οικονομία, με συνέπεια να έχει ακριβώς τα αντίθετα αποτελέσματα σε σχέση με όσα υπόσχονται οι πολιτικοί, οπότε η Δύση αποκτά δυσανάλογα μεγάλες εξαρτήσεις, βαδίζοντας ταυτόχρονα προς την ένδεια του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού της.

Η Ευρώπη δεν διαθέτει πλέον την πολυτέλεια να φορολογεί, να επιβάλλει ασφυκτικές ρυθμιστικές διατάξεις, να περιορίζει το ενεργειακό σύστημα σε ολόκληρη την αλυσσίδα αξίας, να διακόπτει την λειτουργία εγκαταστάσεων απαραίτητων για την παραγωγή προϊόντων διΰλισης και να περιορίζει δραστικά τις επενδύσεις στην παραγωγή τους. Κατά συνέπεια αποτελεί απόλυτη ανοησία το να εμφανίζεται έκπληκτη και αιφνιδιασμένη όταν το πετρέλαιο κίνησης και το αντίστοιχο θέρμανσης αρχίζει να σπανίζει και η τιμή τους να εκτοξεύεται.

Οι αναπτυγμένες οικονομίες οφείλουν να συντηρούν και να εκσυγχρονίζουν τις εγκαταστάσεις διΰλισης αντί να τις αντιμετωπίζουν με τα χαρακτηριστικά ενός αναλώσιμου στοιχείου που κληροδοτείται από το παρελθόν. Επιβάλλεται να αποσύρουν τους σωρευτικούς φόρους, το κόστος των ρυθμιστικών διατάξεων και των εκπομπών άνθρακα, ώστε να αποτραπεί η καταστροφή της ανταγωνιστικότητας στην ενέργεια και να ενισχυθεί η εγχώρια παραγωγή της.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ