Η εικόνα του ελληνικού Δημοσίου διαχρονικά θυμίζει ένα φρούριο της αδράνειας: αδιαφανείς διαδικασίες, απρόσωποι υπάλληλοι, μηδενική λογοδοσία και μια βαθιά ριζωμένη κουλτούρα «ουδεμίας ευθύνης».
Η γραφειοκρατία δεν ήταν ποτέ απλώς πρόβλημα. Ήταν εργαλείο άμυνας απέναντι σε κάθε προσπάθεια αλλαγής, το πιο επικίνδυνο όμως, δεν ήταν ποτέ η αναποτελεσματικότητα αλλά η διαπλοκή μεταξύ πολιτικής και διοικητικού μηχανισμού, το πελατειακό σύστημα που παγίδευε τους ικανούς και επιβράβευε τους υποτακτικούς.
Από τη δεκαετία του ’80 μέχρι και σήμερα, η διάβρωση δεν είναι «σημειακή» είναι συστημική. Απέναντι σ’ αυτόν τον τοξικό μηχανισμό, η κυβέρνηση Μητσοτάκη βρέθηκε αντιμέτωπη με τον πυρήνα του προβλήματος, όχι τις υπηρεσίες αλλά το διαβρωμένο DNA τους.
Το gov.gr είναι η πιο εμβληματική περίπτωση. Από ένα άθροισμα ασύνδετων ψηφιακών πλατφορμών, περάσαμε σε ένα ενοποιημένο κράτος-πύλη για τον πολίτη. Δεν είναι δυνατό να λησμονήσουμε τις ατελείωτες ουρές στα αστυνομικά τμήματα για το γνήσιο υπογραφής, την ταλαιπωρία του κόσμου στις εφορίες για μία απλή βεβαίωση ή την αναμονή στους δήμους για ένα πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης.
Κι όμως, το βαθύ κράτος είναι ακόμη εδώ. Κρύβεται πίσω από υπηρεσίες που «χάνονται» σε αρμοδιότητες, πίσω από δημόσιους υπαλλήλους που παριστάνουν τους αθώους διαχειριστές και από συνδικαλιστές που χύνουν κροκοδείλια δάκρυα για «δημόσιο συμφέρον» ενώ υπερασπίζονται την απόλυτη ατιμωρησία.
Στο θέμα της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, για παράδειγμα, η αντιπολίτευση αρνιόταν την εφαρμογή του διότι θα έβλαπτε αυτούς που βρίσκονται καθημερινά πίσω από τα κάγκελα, διαμαρτυρόμενοι. Είναι όλοι αυτοί που δεν ψήφισαν ούτε μια μεταρρύθμιση, οι ίδιοι που υπερασπίζονται τη μονιμότητα ως ιερό δισκοπότηρο, ακόμη και όταν αυτή προστατεύει ακατάλληλους, διεφθαρμένους ή απλώς ανίκανους.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει κάνει λάθη, κανείς δεν το αρνείται, αλλά τουλάχιστον δίνει μάχες με το σύστημα. Δεν το υπηρετεί, ούτε το φοβάται και για αυτό έκανε νόμο τους κράτους την αξιολόγηση. Παρόμοια περίπτωση και το θέμα του ΟΠΕΚΕΠΕ, ένα σημείο διαφθοράς του κράτους που όλοι το ήξεραν αλλά κανείς δεν μιλούσε.
Το αν το ελληνικό Δημόσιο θα καταφέρει ποτέ να γίνει λειτουργικό, υπεύθυνο και αποτελεσματικό, δεν εξαρτάται μόνο από τις κυβερνήσεις, εξαρτάται και από το αν η κοινωνία θέλει να έχει κράτος υπηρέτη ή κράτος αφέντη και κυρίως αν έχει καταλάβει ότι αυτοί που φωνάζουν πιο δυνατά για ένα κράτος που «καταρρέει», είναι ακριβώς εκείνοι που έκαναν και κάνουν τα πάντα για να μη διορθωθεί ποτέ.
