Στη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Σαλαμίνας εντοπίζεται η πιθανότερη πηγή της έντονης δυσοσμίας που κάλυψε εκτεταμένες περιοχές της Αττικής στις 19 Μαΐου.
Αυτό προκύπτει από τα τελικά ευρήματα της ομάδας AtmoHUB του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η οποία αξιοποίησε μαρτυρίες πολιτών, μετεωρολογικά δεδομένα υψηλής ακρίβειας και εξειδικευμένες προσομοιώσεις της κίνησης των αέριων μαζών.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ», το επικρατέστερο σενάριο συνδέει το φαινόμενο με πλοίο μεταφοράς υγραερίου, το οποίο βρισκόταν στην περιοχή.
Η έρευνα βασίστηκε σε 164 αναφορές πολιτών
Οι ερευνητές αξιοποίησαν συνολικά 164 αναφορές κατοίκων που διαβιβάστηκαν από την Πολιτική Προστασία.
Οι περισσότερες μαρτυρίες προέρχονταν από τα Νότια Προάστια, το παραλιακό μέτωπο και το κέντρο της Αθήνας.
Με βάση τις αναφορές, η ομάδα κατέγραψε την πορεία διασποράς της οσμής, η οποία φαίνεται ότι κινήθηκε από τις παράκτιες περιοχές προς τα ανατολικά, τα δυτικά και τα βόρεια τμήματα του λεκανοπεδίου.
Η ένταση της δυσοσμίας κορυφώθηκε μεταξύ 12:00 και 15:00 στις 19 Μαΐου.
Το «rewind» στις αέριες μάζες
Ο διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και επικεφαλής του AtmoHUB, Βασίλης Αμοιρίδης, εξήγησε ότι οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τρισδιάστατα μοντέλα για να ακολουθήσουν αντίστροφα την πορεία των αέριων μαζών.
Με τη μέθοδο αυτή επιχείρησαν να εντοπίσουν το σημείο από το οποίο ξεκίνησε η δυσοσμία.
«Πήραμε τις μαρτυρίες και με μοντέλα 3D κάναμε ένα rewind στις αέριες μάζες, πήγαμε προς τα πίσω, για να εντοπίσουμε την πηγή της δυσοσμίας», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, τα τελικά ευρήματα δείχνουν ότι η πιθανότερη πηγή βρισκόταν νοτιοανατολικά της Σαλαμίνας και ενδέχεται να σχετίζεται με πλοίο μεταφοράς υγραερίου.
Προπάνιο ή βουτάνιο το πιθανότερο σενάριο
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη κρατική ενημέρωση για την ακριβή ουσία που προκάλεσε τη μυρωδιά.
Σύμφωνα με τον Βασίλη Αμοιρίδη, το πιθανότερο σενάριο είναι ότι επρόκειτο για προπάνιο ή βουτάνιο.
Οι συγκεκριμένες ουσίες είναι άοσμες. Ωστόσο, στις εγκαταστάσεις και στα προϊόντα υγραερίου προστίθενται μερκαπτάνες, οι οποίες έχουν ιδιαίτερα έντονη μυρωδιά, ώστε να γίνεται αντιληπτή μια ενδεχόμενη διαρροή.
Οι διαθέσιμοι σταθμοί μέτρησης καταγράφουν μόνο τους θεσμοθετημένους ατμοσφαιρικούς ρύπους και δεν εντόπισαν κάποια άλλη ουσία που να εξηγεί το φαινόμενο.
Αποκλείστηκε η φυσική προέλευση της οσμής
Οι επιστήμονες απέκλεισαν το ενδεχόμενο η δυσοσμία να προερχόταν από φυσική διεργασία στον Σαρωνικό.
Απομακρύνθηκε επίσης το σενάριο να σχετιζόταν με φυσικό αέριο.
Ο επικεφαλής του AtmoHUB διευκρίνισε ότι το προπάνιο και το βουτάνιο δεν θεωρούνται τοξικά ή επικίνδυνα για τον άνθρωπο στις συγκεκριμένες συνθήκες.
Τόνισε, ωστόσο, ότι το περιστατικό προκάλεσε μεγάλη ανησυχία στους πολίτες και ανέδειξε την ανάγκη καλύτερης προετοιμασίας για παρόμοια συμβάντα.
Το εναλλακτικό σενάριο της Ψυττάλειας
Κατά τη διάρκεια της έρευνας εξετάστηκε και το ενδεχόμενο η οσμή να προήλθε από την Ψυττάλεια.
Το σενάριο κρίθηκε αρχικά πιθανό, καθώς την ημέρα του περιστατικού επικρατούσε δυτικό ρεύμα αέρα που θα μπορούσε να μεταφέρει οσμές προς την Αθήνα.
Ωστόσο, η γεωγραφική και χρονική κατανομή των μαρτυριών έδειξε ότι η συγκεκριμένη εκδοχή συγκεντρώνει λιγότερες πιθανότητες.
Τα κενά στη διαχείριση περιστατικών αέριας ρύπανσης
Το περιστατικό ανέδειξε και σημαντικά κενά στον τρόπο με τον οποίο οι αρμόδιες υπηρεσίες αντιμετωπίζουν έκτακτα φαινόμενα αέριας ρύπανσης.
Ειδικοί επιστήμονες ανέφεραν στην ερευνητική ομάδα του Inside Story ότι, εάν είχε ληφθεί δείγμα αέρα την ώρα της έντονης δυσοσμίας, θα μπορούσε να δοθεί ακριβής απάντηση για την ουσία που την προκάλεσε.
Επειδή δεν έγινε άμεση δειγματοληψία, τα συμπεράσματα βασίζονται σε μαρτυρίες, μετεωρολογικά στοιχεία και μοντέλα διασποράς.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν την ανάγκη δημιουργίας επιχειρησιακού πρωτοκόλλου άμεσης απόκρισης για αντίστοιχες περιπτώσεις.
Δεν ειδοποιήθηκαν οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος
Πηγές από το Σώμα Επιθεώρησης Περιβάλλοντος ανέφεραν ότι η υπηρεσία δεν ειδοποιήθηκε για το περιστατικό και δεν γνώριζε την πηγή της οσμής.
Οι επιθεωρητές έχουν την αρμοδιότητα να πραγματοποιούν ελέγχους και να λαμβάνουν δείγματα σε έκτακτες περιπτώσεις, αλλά η διαδικασία αφορά κυρίως υγρά και στερεά υλικά.
Για περιστατικά αερίων δεν υπάρχει σαφές θεσμικό πλαίσιο ούτε συγκεκριμένος επιχειρησιακός φορέας που να αναλαμβάνει άμεσα τη δειγματοληψία.
Οι έλεγχοι της Πυροσβεστικής και του Λιμενικού
Το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας είχε ανακοινώσει στις 19 Μαΐου ότι πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένοι έλεγχοι από την Πυροσβεστική και το Λιμενικό Σώμα.
Το Λιμενικό είχε ερευνήσει και πλοία μεταφοράς αερίου που κινούνταν στην ευρύτερη περιοχή.
Ωστόσο, από τους ελέγχους δεν είχε αναφερθεί κάποιο περιστατικό διαρροής ή άλλη ένδειξη που να εξηγεί με βεβαιότητα την προέλευση της δυσοσμίας.
Τι είναι το AtmoHUB
Το AtmoHUB αποτελεί τον κόμβο πληροφόρησης για την ατμοσφαιρική σύσταση στην Ελλάδα.
Συντονίζεται από την ομάδα NOA-REACT του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Συνεργασίας της Υπηρεσίας Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας Copernicus CAMS.
Τα αποτελέσματα της έρευνας αποτελούν μέχρι στιγμής την πιο ολοκληρωμένη επιστημονική προσπάθεια εντοπισμού της πηγής του φαινομένου που προκάλεσε αναστάτωση και εκκενώσεις κτιρίων σε πολλές περιοχές της Αττικής.
