Θλίψη έχει προκαλέσει στο πανελλήνιο η είδηση του θανάτου της Μαρινέλλας σε ηλικία 87 ετών, κλείνοντας ένα τεράστιο κεφάλαιο στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού.
Η εμβληματική ερμηνεύτρια, κατά κόσμον Κυριακή Παπαδοπούλου, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 19 Μαΐου 1938 και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στο λαϊκό τραγούδι, με πορεία δεκαετιών, μεγάλες συνεργασίες, αμέτρητες επιτυχίες και εμφανίσεις που σημάδεψαν γενιές.
Η υγεία της είχε επιβαρυνθεί σοβαρά έπειτα από το εγκεφαλικό επεισόδιο που υπέστη στη σκηνή του Ηρωδείου τον Σεπτέμβριο του 2024, γεγονός που συγκλόνισε το κοινό. Ακολούθησε μια μακρά περίοδος νοσηλείας και αποκατάστασης, με την ίδια να δίνει δύσκολη μάχη μέχρι το τέλος.
Η απώλειά της αφήνει δυσαναπλήρωτο κενό. Η Μαρινέλλα υπήρξε σύμβολο συνέπειας, δύναμης και αυθεντικής λαϊκής έκφρασης, μια φωνή που ταυτίστηκε με συγκίνηση, πάθος και ποιότητα, κερδίζοντας τη θέση της ανάμεσα στις σπουδαιότερες ερμηνεύτριες που ανέδειξε η χώρα.
Ξεκίνησε να τραγουδάει από τεσσάρων ετών -Τα πρώτα βήματα
Από τεσσάρων έως πέντε χρονών, συμμετείχε στην παιδική ραδιοφωνική εκπομπή «Παιδική ώρα» στην οποία έτυχε να τραγουδήσει ένα κομμάτι του Schubert. Στα δώδεκά της χρόνια διαφήμιζε τα καταστήματα «Melka» της Θεσσαλονίκης.
Στα 17 ακολούθησε ως ηθοποιός το θίασο της Μαίρης Λωράνς όπου έκανε περιοδεία σε όλη την Ελλάδα. Δίπλα της, οι ανερχόμενοι τότε ηθοποιοί Κώστας Βουτσάς και Μάρθα Καραγιάννη, αλλά και η Σόνια Δήμου, ο Γιάννης Τζαννετάκος και η χορεύτρια Ντέπυ Φιλοσόφου. Κάποιο βράδυ, η τραγουδίστρια του θιάσου αρρώστησε και η Μαρινέλλα που ήξερε απ' έξω όλα τα τραγούδια, την αντικατέστησε.
Τραγούδησε το «Ο άνθρωπος μου» της Σοφίας Βέμπο, σε μουσική του Μενέλαου Θεοφανίδη και στίχους του Μίμη Τραϊφόρου, αλλά και το «Μαλαγκένια», γερμανικό τραγούδι της Κατοχής. Η Μαρινέλλα έγινε ακολούθως η βασική τραγουδίστρια του θιάσου.
Το 1956, η Μαρινέλλα μπήκε στο Στρατιωτικό Θέατρο Θεσσαλονίκης ως τραγουδίστρια γιατί της έδιναν καλύτερη αμοιβή. Παράλληλα ξεκίνησε την καριέρα της ως τραγουδίστρια στο κέντρο «Πανόραμα» της Νέας Ελβετίας Θεσσαλονίκης, πίσω από το γήπεδο του Άρη, όπου ο τραγουδοποιός Τόλης Χάρμας την βάφτισε καλλιτεχνικά «Μαρινέλλα», εμπνευσμένος από το ομώνυμο τραγούδι του.
Στο μαγαζί δούλευε ως μπουζουξής ο Στέλιος Ζαφειρίου, ο σολίστας ο οποίος στα επόμενα χρόνια συνδέθηκε με τη Μαρινέλλα όσο κανένας άλλος.
Τον Αύγουστο του 1957, συνδέθηκε με τον τραγουδιστή Στέλιο Καζαντζίδη τόσο στο πάλκο όσο και στη ζωή, ο οποίος πηγαίνοντας να συναντήσει τον Ζαφειρίου, την άκουσε να τραγουδάει ένα τραγούδι που εκείνος είχε πρωτοπεί λίγο νωρίτερα στη δισκογραφία, το τραγούδι «Το πιο πικρό ψωμί» του Γιώργου Μητσάκη.
Όταν η Μαρινέλλα τελείωσε το τραγούδι, ο Στέλιος Ζαφειρίου την σύστησε στον Στέλιο Καζαντζίδη. Εκείνος της επισήμανε πως τραγουδά το λαϊκό με έναν δικό της τρόπο, λίγο ελαφρύ. Η γνωριμία τους συνεχίστηκε μέσα στη βάρκα του πατέρα της. Και οι δύο αγαπούσαν πολύ τη θάλασσα και το ψάρεμα. Εκεί, ο Στέλιος Καζαντζίδης της ζήτησε να γίνει το σεγκόντο του.
Η κάθοδος στην Αθήνα και η επιτυχία με τον Καζαντζίδη
Από το παραθαλάσσιο κέντρο Λουξεμβούργο της Θεσσαλονίκης όπου έκαναν τις πρώτες τους επιτυχημένες εμφανίσεις, στις 12 Νοεμβρίου του 1957 κατέβηκαν στην Αθήνα, και από εκεί άρχισε η ανοδική τους πορεία. Τα πρώτα τραγούδια που ηχογράφησαν ήταν τα «Νίτσα, Ελενίτσα» και «Η πρώτη αγάπη σου είμαι εγώ» του Γιώργου Μητσάκη, που κυκλοφόρησαν σε δίσκους 78' στροφών το 1957. Το πρώτο ντουέτο με τον Καζαντζίδη που ακούγεται μόνη της η Μαρινέλλα, ήταν το «Τι γυρεύεις από 'μένα» του Πάνου Πετσά και του Κώστα Βίρβου, το 1957. Ενώ το πρώτο σόλο τραγούδι της Μαρινέλλας ήταν το «Ήρθα πάλι κοντά σου» με β' φωνή της Γιώτας Λύδια, που κυκλοφόρησε το 1959.
Ο Καζαντζίδης και η Μαρινέλλα γνώρισαν απίστευτη δόξα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τραγούδησαν στην Αμερική και στην Αυστραλία με επιτυχία, ενώ ηχογράφησαν τραγούδια σε πρώτη και δεύτερη εκτέλεση. Για την αγορά της Αυστραλίας, η Μαρινέλλα ηχογράφησε σόλο δυο πολύ σπάνια τραγούδια, το «Θέλω απόψε κρουαζιέρα» του Αθανάσιου Μπουρλιάσκου και το «Μια πεντάμορφη τσιγγάνα» του Χρήστου Κολοκοτρώνη, σε στίχους Ηλία Εσδρά. Τον ίδιο χρόνο, ακολούθησε μια σειρά συναυλιών στην Κωνσταντινούπολη.
Οι διφωνίες που έκαναν μαζί, αποτελούν ακόμη και σήμερα αντικείμενο θαυμασμού, προσοχής και μελέτης. Ερμήνευσαν τραγούδια του Θεόδωρου Δερβενιώτη, του Απόστολου Καλδάρα, του Γιάννη Μαρκόπουλου του Βασίλη Τσιτσάνη, της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου, του Κώστα Βίρβου κ.α.
Το 1960, η Μαρινέλλα και ο Στέλιος Καζαντζίδης, εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στον ελληνικό κινηματογράφο (συνολικά συμμετείχαν μαζί σε 10 ελληνικές ταινίες), στην κωμική ταινία του Ροβήρου Μανθούλη «Η κυρία δήμαρχος», ερμηνεύοντας μαζί τα τραγούδια «Για 'μας ποτέ μη ξημερώσει» και «Ζιγκουάλα», ενώ η Μαρινέλλα ερμήνευσε σόλο το τραγούδι του Αργύρη Κουνάδη «Αλλάξανε τα πράγματα».
Τον Μάρτιο του 1961, στο θέατρο «Κεντρικόν», ερμήνευσαν 4 τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι («Αθήνα», «Κουρασμένο παλληκάρι», «Ο κυρ Αντώνης», «Το πέλαγο είναι βαθύ») σε ποίηση Νίκου Γκάτσου (τα δύο πρώτα) και 6 του Μίκη Θεοδωράκη («Βράχο - βράχο τον καημό μου», «Παράπονο», «Ο μετανάστης», «Καημός», «Σαββατόβραδο» και «Έχω μια αγάπη») από τον κύκλο τραγουδιών "Πολιτεία", σε ποίηση Δημήτρη Χριστοδούλου και Τάσου Λειβαδίτη (τα δύο τελευταία). Ο Μάνος Χατζιδάκις, ακούγοντας στις πρόβες την Μαρινέλλα να κάνει αυθόρμητα την φούγκα στο «Κουρασμένο παλικάρι» την παρομοίασε με τη Μαρίκα Νίνου στην βελτιωμένη εκδοχή της.
Η συνεργασία με τον Μίκη Θεοδωράκη, ο γάμος με τον Καζαντζίδη και οι πρώτες επιτυχίες
Με τον Μίκη Θεοδωράκη συνεργάστηκαν ξανά το 1962 στο θέατρο «Παρκ», στη θεατρική παράσταση «Όμορφη πόλη» σε κείμενα του θεατρικού συγγραφέα Μποστ, ενώ ερμήνευσαν το τραγούδι «Φεύγω με πίκρα στα ξένα» σε μουσική Στέλιου Καζαντζίδη και στίχους Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου, στην κινηματογραφική ταινία του Κώστα Στράντζαλη «Κλάψε φτωχή μου καρδιά». Το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου, χώρισαν για πρώτη φορά και ξαναβρέθηκαν ένα με ενάμιση χρόνο αργότερα.
Το 1963 εμφανίστηκαν στην επιθεώρηση «Αρχοντορεμπέτισσα» στο θέατρο «Ακροπόλ», στην «Τριάνα του Χειλά» και στα «Αστέρια» της Θεσσαλονίκης, ενώ άλλαξαν δισκογραφική εταιρεία, από την τότε Columbia στην τότε Odeon, και συνέχισαν να ηχογραφούν για τη δισκογραφία.
Ο Στέλιος Καζαντζίδης και η Μαρινέλλα παντρεύτηκαν στις 7 Μαΐου του 1964 και ταξίδεψαν τραγουδώντας στη Γερμανία και την Αμερική. Στις αρχές του 1965 ο Καζαντζίδης πήρε την απόφαση να σταματήσει τις εμφανίσεις του. Χώρισαν τον Σεπτέμβρη του 1966, ενώ συναντήθηκαν δισκογραφικά για τελευταία φορά το 1968, ηχογραφώντας έναν κοινό δίσκο 33' στροφών (κυκλοφόρησε στις 18 Ιανουαρίου του 1969).
Το 1964 εμφανίστηκαν με τον Κώστα Χατζηχρήστο στην επιθεώρηση «Σαμπάνια και Πενιές» στο θέατρο «Παρκ», ενώ κυκλοφόρησε ο πρώτος τους δίσκος 33' στροφών με τίτλο «Μεγάλες Επιτυχίες», μια συλλογή από τραγούδια που είχαν ήδη χαράξει πορεία στις 45' στροφές. Ερμήνευσαν και πάλι το τραγούδι «Φεύγω με πίκρα στα ξένα» στην ταινία του Κώστα Στράντζαλη «Παίξε μπουζούκι μου γλυκό», και το τραγούδι «Εμείς μαζί θα ζήσουμε» στην ταινία του Ανδρέα Κατσιμητσούλια «Αφήστε με να ζήσω».
Το 1965 κυκλοφόρησε ένας μεγάλος δίσκος με τίτλο «Τα τραγούδια της ξενιτιάς» σε μουσική Θεόδωρου Δερβενιώτη και στίχους Κώστα Βίρβου, αλλά και ο σημαντικός δίσκος του Χρήστου Λεοντή «Καταχνιά», όπου η Μαρινέλλα τραγούδησε σόλο τα τραγούδια «Ο νεοζηλανδός» και «Γιατί να γίνω μάνα». Τον δίσκο μοιραζόταν ερμηνευτικά με τους Στέλιο Καζαντζίδη, τη χορωδία Κορίνθου και τον Δημήτρη Μυράτ στις αφηγήσεις.
Τον ίδιο χρόνο ο Καζαντζίδης και η Μαρινέλλα συμμετείχαν σε άλλες 6 κινηματογραφικές ταινίες: Στην ταινία του Ντίνου Κατσουρίδη «Οι Αδίστακτοι», ερμηνεύοντας με τον Νίκο Κούρκουλο το τραγούδι «Ποιος δρόμος είναι ανοιχτός (Γιάννη Μαρκόπουλου - Δημήτρη Χριστοδούλου)». Στην ταινία του Χρήστου Κυριακόπουλου «Προδομένη», τα τραγούδια του Θεόδωρου Δερβενιώτη «Μες της αγάπης μας το τζάκι» και «Τώρα που σ' έχω ανάγκη» σε στίχους Κώστα Βίρβου.
Στην ταινία του Ανδρέα Κατσιμητσούλια «Τιμωρία», το τραγούδι «Να φύγω, να φύγω (Γιώργου Κατσαρού - Πυθαγόρα)» και το τραγούδι «Προδομένες καρδιές (Γιώργου Μανίσαλη - Κώστα Ψυχογιού)». Στην ταινία του Νίκου Βαρβέρη «Οι καταφρονεμένοι», το τραγούδι «Ορκίζομαι στην αντρική τιμή μου (Στέλιου Καζαντζίδη - Στέφανου Βαρτάνη)».
Στην ταινία του Χρήστου Κυριακόπουλου «Δεν μπορούν να μας χωρίσουν», το τραγούδι «Με το βοριά (Γιώργου Ζαμπέτα - Δημήτρη Χριστοδούλου)». Και στην ταινία του Ανδρέα Κατσιμητσούλια που έκανε πρεμιέρα τον επόμενο χρόνο «Οι άγγελοι της αμαρτίας», και πάλι το τραγούδι «Να φύγω, να φύγω».
Στα νυχτερινά κέντρα που εμφανίζονταν («Τριάνα του Χειλά» στη Συγγρού, «Κουλουριώτη» στις Τζιτζιφιές, "Ξυπολητάκου" στο Ηράκλειο, «Μαντουμπάλα» στην Αλεξάνδρας, «Φαληρικόν» της Ηπείρου) γινόταν το αδιαχώρητο, ενώ συνεργάστηκαν με σημαντικούς καλλιτέχνες της εποχής, όπως είναι οι Πόλυ Πάνου, Γιώτα Λύδια, Στράτο Παγιουμτζή, Καίτη Γκρέι, Σωτηρία Μπέλλου, Μανώλη Αγγελόπουλο, Γιώργο Ζαμπέτα, Μανώλη Χιώτη, Μαίρη Λίντα, Άννα Χρυσάφη, Αντώνη Ρεπάνη κ.ά.
Η σόλο καριέρα και οι σπουδαίες συνεργασίες
Το 1966 η Μαρινέλλα, μόνη της πλέον, προσπαθεί να στήσει μια προσωπική καριέρα. Ο Γιώργος Κατσαρός ήταν ο πρώτος που τη βοήθησε, επίσης ο Γιώργος Ζαμπέτας, ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Μάνος Λοΐζος, ο Χρήστος Λεοντής, ο Άγγελος Σέμπος και ο Μίμης Πλέσσας. Κυκλοφορεί τα πρώτα της 45άρια («Τα παλικάρια», «Έκλαψα χθες», «Άσε με να σ' αγαπήσω», «Ο χαμός» κ.ά.), αλλά χωρίς να έχουν κάποια μεγάλη εμπορική επιτυχία. Μάλιστα, το τραγούδι «Επάνω στην Καισαριανή», των Κατσαρού και Πυθαγόρα, το γύρισε και σε φιλμ για την τηλεόραση της εποχής.
Ο Γιώργος Κατσαρός, ύστερα από τουρνέ 45 ημερών μαζί της σε τέσσερις πόλεις της Ρωσίας, της πρότεινε να εμφανιστεί στην θεατρική επιθεώρηση του Κώστα Χατζηχρήστου «Άλλος για Υπουργείο» στο θέατρο «Παρκ», και να τραγουδήσει δυο καινούργια του τραγούδια, τα «Απόψε χάνω μια ψυχή» και «Κλείσε τα μάτια σου καρδιά μου», σε στίχους του Πυθαγόρα. Αυτή η εμφάνιση της Μαρινέλλας στη συγκεκριμένη παράσταση ήταν η πρώτη σόλο εμφάνισή της μετά το χωρισμό της από τον Στέλιο Καζαντζίδη.
Το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου, στον «Μουσικό Αύγουστο» που οργάνωσε ο Μίκης Θεοδωράκης στο θέατρο Λυκαβηττού, η Μαρινέλλα υπό τη διεύθυνση του συνθέτη, τραγούδησε τον κύκλο τραγουδιών «Λιποτάκτες», δίπλα στους Γρηγόρη Μπιθικώτση και Γιάννη Πουλόπουλο, καθώς και τα νέα τραγούδια που έγραψε γι' αυτήν ο Χρήστος Λεοντής («Άργησες» και «Πάρε τα μάτια μου») από τον κύκλο τραγουδιών "Ανάσταση oνείρων", σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου. Τα τραγούδια «Όμορφη πόλη (Θα γίνεις δικιά μου)» και «Αγάπη μου (Φαίδρα)» από τους "Λιποτάκτες" (σε ποίηση του Γιάννη Θεοδωράκη), κυκλοφόρησαν με τη Μαρινέλλα σε δίσκο 45' στροφών, έναν χρόνο πριν, ενώ η «Ανάσταση Ονείρων», κυκλοφόρησε σε δίσκο 33' στροφών τον Νοέμβρη του 1966. Τον δίσκο αυτό η Μαρινέλλα, τον μοιραζόταν ερμηνευτικά με τους Μπάμπη Τσετίνη, Λίτσα Διαμάντη, Γιώργο Γαλάνη, Βαγγέλη Περπινιάδη και Ρία Νόρμα. Τέλη της χρονιάς, εμφανίστηκε στη μπουάτ «Μοστρού», δίπλα στη Ρένα Βλαχοπούλου, στη Χρυσούλα Ζώκα, στον Μανώλη Καστρινό κ.α.
Το 1967 ερμήνευσε τα τραγούδια «Δώσ' μου αγάπη» και «Είμαι χαρτορίχτρα φίνα (β' φωνή στον ηθοποιό Σταύρο Παράβα)» στη ταινία του Κώστα Καραγιάννη Η ΧΑΡΤΟΡΙΧΤΡΑ, σε μουσική Γιώργου Κατσαρού και στίχους Πυθαγόρα. Εμφανίστηκε στο "Χρυσό Βαρέλι" στις Τζιτζιφιές, δίπλα στον Τόλη Βοσκόπουλο, τη Δούκισσα, το Γιάννη Πουλόπουλο, τον Στράτο Διονυσίου και τη Μπέμπα Μπλανς. Κατόπιν επέστρεψε στου «Μοστρού», δίπλα στον Πάνο Κόκκινο και τον Γιώργο Κατσαρό, ενώ αποφάσισε με τους Γιάννη Πουλόπουλο και Χρηστάκη να εμφανιστούν στην «Νεράιδα» για τις επόμενες δύο σεζόν.
Ακολούθησε μια σειρά συναυλιών σε Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία με τον Νίκο Ξανθόπουλο, ενώ στα τέλη της χρονιάς, υπέγραψε συμβόλαιο στην τότε δισκογραφική εταιρεία Helladisc. Το πρώτο 45άρι που κυκλοφόρησε ήταν το «Δωσ' μου αγάπη» (σε διαφορετική εκτέλεση από την ταινία) και «Πίσω από τις καλαμιές», στις 21 Δεκεμβρίου.
Η πρώτη μεγάλη επιτυχία λόγω άρνησης από την Αλίκη Βουγιουκλάκη
Ωστόσο η πρώτη μεγάλη επιτυχία της Μαρινέλλας ήταν το τραγούδι «Σταλιά - σταλιά» του Γιώργου Ζαμπέτα σε στίχους Διονύση Τζεφρώνη, που κυκλοφόρησε την επόμενη χρονιά, το οποίο αρχικά προοριζόταν για την Αλίκη Βουγιουκλάκη να το τραγουδήσει στην ταινία «Η κόρη μου η σοσιαλίστρια». Όμως αρνήθηκε, και η Μαρινέλλα ζήτησε από τον Ζαμπέτα να το πει εκείνη.
Το 1968 ο Γιάννης Δαλιανίδης προετοίμαζε το κινηματογραφικό του μιούζικαλ «Γοργόνες και μάγκες» και σκέφτηκε να βάλει τη Μαρινέλλα να τραγουδήσει ζωντανά σε κάποια σκηνή. Ο Μίμης Πλέσσας συμφώνησε με την εκλογή αυτή και της έγραψε ένα τραγούδι μοντέρνο, το «Πες μου πού πας». Όταν όμως άκουσε το τραγούδι ο Δαλιανίδης, έδειξε δυσαρεστημένος. Ήθελε ένα τραγούδι που να μην το έχει φανταστεί κανείς. Ένα τραγούδι που να ξαφνιάσει. Έτσι λοιπόν γράφτηκε από τον Λευτέρη Παπαδόπουλο το «Άνοιξε πέτρα».
Όσο για το μοντέρνο τραγούδι, που επίσης τους στίχους είχε γράψει ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, ο Μίμης Πλέσσας το έδωσε στη Βίκυ Λέανδρος και εντάχθηκε στον προσωπικό της δίσκο «Η μικρή μας ιστορία». Η Μαρινέλλα, όταν άκουσε το τραγούδι ενθουσιάστηκε και άρχισε τις πρόβες για να το ηχογραφήσει. Σύμφωνα με μαρτυρία του Μίμη Πλέσσα, ο χρόνος πίεζε, γιατί σε δύο μέρες έπρεπε να γυριστεί η συγκεκριμένη σκηνή. Έτσι λοιπόν αναγκάστηκε να μπει στο στούντιο και να το τραγουδήσει. Το είπε μια φορά, δεν το ξανατραγούδησε δεύτερη, γιατί ήταν άψογο. Αυτή η ηχογράφηση ακούγεται στην ταινία ακόμη και σήμερα, και είναι αυτή που άνοιξε διάπλατα τις πόρτες στην Μαρινέλλα για το ξεκίνημα της προσωπικής της καριέρας.
Επίσης τραγούδησε το «Σταλιά - σταλιά» στην κινηματογραφική ταινία του Κώστα Ανδρίτσου «Ο πιο καλός ο μαθητής», ενώ τον Σεπτέμβρη του ίδιου χρόνου συμμετείχε στο III Festival Internacional da Canção Popular στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας με το τραγούδι «Αν θες να 'ρθείς» του Γεράσιμου Λαβράνου (σε στίχους της Ελπίδας Περικλάκη), κερδίζοντας το βραβείο "Καλύτερης Καλλιτεχνικής Παρουσίας".
Στις 17 Ιανουαρίου του 1969, κυκλοφόρησε τον πρώτο της προσωπικό δίσκο 33' στροφών (με τον τίτλο "Σταλιά - σταλιά"), μια συλλογή από τραγούδια που είχαν ήδη χαράξει πορεία στις 45' στροφές τον προηγούμενο χρόνο. Την ίδια χρονιά, εμφανίστηκε στην "Παλιά Αθήνα" της Πλάκας, δίπλα στους Δημήτρη Μητροπάνο, Κλειώ Δενάρδου, Σόφη Ζαννίνου με χορεύτες τους Μανώλη Καστρινό και τη Χρυσούλα Ζώκα. Επίσης ερμήνευσε στην ταινία του Βασίλη Γεωργιάδη Ο ΜΠΛΟΦΑΤΖΗΣ το τραγούδι του Ζαμπέτα «Ποιος είν' αυτός» σε στίχους Πυθαγόρα. Στην ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη Η ΠΑΡΙΖΙΑΝΑ τα τραγούδια του Μίμη Πλέσσα «Δώσ' μου τ' αθάνατο νερό» και «Ζωγραφισμένα στο χαρτί» σε στίχους Άκου Δασκαλόπουλου. Στην ταινία του Κώστα Καραγιάννη ΗΣΑΪΑ ΜΗ ΧΟΡΕΥΕΙΣ το τραγούδι του Νάκη Πετρίδη «Πάλι θα κλάψω» σε στίχους Σέβης Τηλιακού, και στο κινηματογραφικό δράμα του Γιάννη Δαλιανίδη "Γυμνοί στο δρόμο" τα τραγούδια «Αστέρι στο παράθυρο» και «Δυο αδέρφια» του Σταύρου Ξαρχάκου σε στίχους Ιάκωβου Καμπανέλλη, που μέχρι και σήμερα παραμένουν ανέκδοτα.
Από το προσωπικό της ξεκίνημα στη δισκογραφία η Μαρινέλλα στηρίχτηκε στο μοντέλο του -συνήθως ετήσιου- προσωπικού δίσκου. Τα πρώτα χρόνια λειτουργούσε παράλληλα η δισκογραφία των 45' στροφών, αλλά μετά το 1974 οι δίσκοι 33' στροφών είναι ο βασικός φορέας έκδοσης του τραγουδιού. Τραγούδια διαφόρων δημιουργών, όλα κάτω από την σφραγίδα της δικής της ταυτότητας. Όπως ο πολυσυλλεκτικός δίσκος που κυκλοφόρησε στις 6 Σεπτεμβρίου, με τον τίτλο "Όταν σημάνει Εσπερινός" («Απόψε σε θέλω», «Δυο νύχτες», «Τι να φταίει» κ.α.).
Η δυναμική συνέχεια που έφερε την καταξίωση και οι αναφορές σε διεθνές επίπεδο
Στις 27 Μαρτίου του 1970 κυκλοφόρησε τον πολυσυλλεκτικό δίσκο «Ένα τραγούδι είν' η ζωή μου» με τραγούδια του Γιάννη Σπανού, του Μίμη Πλέσσα, του Γιώργου Ζαμπέτα, του Στέλιου Ζαφειρίου και του Νάκη Πετρίδη («Πάλι θα κλάψω», «Με πνίγει τούτη η σιωπή», «Τη βραδιά μου απόψε» κ.α.). Εμφανίστηκε στην τηλεοπτική εμπομπή του Φρέντυ Γερμανού "Αλάτι και πιπέρι", ενώ ερμήνευσε το τραγούδι του Γιώργου Χατζηνάσιου και της Σέβης Τηλιακού «Κρίμα το μπόι σου», στην ομώνυμη κινηματογραφική ταινία του Κώστα Καραγιάννη. Αυτή ήταν και η τελευταία της εμφάνιση στον ελληνικό κινηματογράφο.
Την ίδια χρονιά γύρισε ένα έγχρωμο σόου διάρκειας 15 λεπτών που σκηνοθέτησε γι' αυτήν ο Ζεράρ Σαχινιάν στη Μύκονο. Σκοπός του φιλμ ήταν η προβολή της Ελλάδας στην Ευρώπη, την Αμερική και την Ιαπωνία. Η Μαρινέλλα με φόντο τους Μυκονιάτικους μύλους τραγούδησε συνθέσεις του Ζαμπέτα, του Πλέσσα και του Νάκη Πετρίδη στα αγγλικά, στα γαλλικά και στα ελληνικά.
Επίσης ερμήνευσε με μεγάλη συμφωνική ορχήστρα το τραγούδι «Κυρά Γιώργαινα» των Κατσαρού και Πυθαγόρα στο V Festival Internacional da Canção Popular - Parte Internacion στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας και κατέκτησε την τέταρτη θέση ανάμεσα σε 38 χώρες. Η παρουσία της στο Φεστιβάλ άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις, ενώ ακολούθησαν πολύ καλές κριτικές στον Τύπο για τη φωνή και την σκηνική της παρουσία. Στις 24 Οκτωβρίου η Billboard έγραψε "Marinella from Greece, knows audiences in Athens clubs, carries enchantment in her songs and the warmth of the sun in her voice (Η Μαρινέλλα από την Ελλάδα κυριαρχεί στη νυχτερινή Αθήνα. Μεταφέρει γοητεία στα τραγούδια της και τη ζεστασιά του ήλιου στη φωνή της)" (by Henry Johnston).
Στις 24 Φεβρουαρίου του 1971, κυκλοφόρησε τον δίσκο «Μαρινέλλα (Ένας μύθος)», όπου ηχογράφησε σε δεύτερη εκτέλεση τρία τραγούδια του Χατζιδάκι («Ένας μύθος», «Οδός ονείρων» και «Ο ταχυδρόμος πέθανε»), ενώ συνεργάστηκε με τον Άκη Πάνου, ο οποίος της έγραψε τα τραγούδια «Πυρετός (Κάθε γνωριμία)» και «Κοίτα με στα μάτια», που κυκλοφόρησαν στις 13 Απριλίου σε δίσκο 45' στροφών.
Στις 27 Μαΐου, προβλήθηκε η εκπομπή «Nana Mouskouri with the Athenians» από το αγγλικό κανάλι BBC όπου η Μαρινέλλα ήταν καλεσμένη της Νάνας Μούσχουρη. Μαζί τραγούδησαν ελληνικά τραγούδια με συνοδεία των Αθηναίων («Μινόρε της αυγής», «Πάλι θα κλάψω», «Τι να φταίει», «Κυρά Γιώργαινα» κ.ά.).
Παράλληλα, τραγούδησε στη μουσική ταινία «Ένα καράβι γεμάτο τραγούδια», ένα έγχρωμο φιλμ 35 mm που γυρίστηκε για λογαριασμό του ΕΙΡΤ και κόστισε 3.000.000 δραχμές, ποσό υπέρογκο γι' εκείνη την εποχή, σε σκηνοθεσία Γιώργου Σκαλενάκη. Τα τραγούδια, σε μουσική του Γιώργου Κατσαρού και στίχους του Πυθαγόρα («Σαρανταδυό Μανιάτισσες», «Είναι μεγάλος ο Θεός», «Η λεύκα» κ.ά.), κυκλοφόρησαν σε δίσκο, στις 14 Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου. Τον δίσκο μοιραζόταν ερμηνευτικά με τον Κώστα Χατζή και τον Φίλιππο Νικολάου.
Επίσης συμμετείχε στον δίσκο του Χρήστου Λεοντή «Δώδεκα παρά πέντε» σε στίχους Σώτιας Τσώτου, Τάσου Μιχαηλίδη και Γιάννη Νεγρεπόντη, με τραγούδια που είχαν σαφείς υπαινιγμούς για το αυστηρό πολιτικό καθεστώς της εποχής («Έρημο πουλί», «Έναν καιρό», «Άσπρο μου ρόδο», «Ζωή να σε χαρώ» κ.ά.). Ο Λεοντής είχε αναφέρει σε συνεντεύξεις του ότι από τις πολλές αλλαγές των στίχων που του επέβαλε η λογοκρισία της Χούντας δεν θυμάται με ποια λόγια, τελικά, μπήκαν στον δίσκο τα τραγούδια. Μάλιστα, ο στιχουργός με το ψευδώνυμο "Μιχαηλίδης", λόγω παρόμοιων προβλημάτων, δεν είναι άλλος από τον Βαγγέλη Γκούφα. Ο δίσκος κυκλοφόρησε στις 26 Οκτωβρίου, και η Μαρινέλλα τον μοιραζόταν ερμηνευτικά με την Βούλα Σαββίδη και τον Γιώργο Φωτόπουλο. Η δικτατορία της εποχής δεν άφησε να παιχτούν στο ραδιόφωνο τα τραγούδια.
Στις 11 Δεκεμβρίου του 1972, το ΕΙΡΤ παρουσίασε ένα ωριαίο πρόγραμμα της γαλλικής τηλεόρασης με τίτλο «Reine de nuit à Athenes (Η βασίλισσα της νύχτας στην Αθήνα)» αφιερωμένο στην Μαρινέλλα, σε σκηνοθεσία του Pierre Jourdan. Εκεί, μεταξύ άλλων, η Μαρινέλλα τραγούδησε Σταύρο Ξαρχάκο και Νίκο Γκάτσο.
Δυο τραγούδια αυτών, τα «Μη λυγίσετε παιδιά (Liberté)» και «Όλα είναι τυχερά (Tout est question de chance)», κυκλοφόρησαν μόνο στη Γαλλία σε δίσκο 45' στροφών, σε ενορχήστρωση του συνθέτη. Παράλληλα στην Ελλάδα, εμφανίστηκε στην «Αθηναία» με τον Μάριο Κώστογλου και ηχογράφησε σε ενορχήστρωση του Μίμη Πλέσσα τον δίσκο «Αθάνατα Ρεμπέτικα», που κυκλοφόρησε στις 24 Νοεμβρίου.
Τον Φεβρουάριο του 1973, η Μαρινέλλα εκπροσώπησε την Ελλάδα στην πρώτη της συμμετοχή στο φεστιβάλ Midem των Καννών με τρία τραγούδια του Σταύρου Ξαρχάκου και απέσπασε διθυραμβικές κριτικές. Επίσης, ερμήνευσε τα τραγούδια «Πού πάνε εκείνα τα παιδιά (My reason)» και «Παλικάρι μου» στο μουσικό ντοκιμαντέρ "Το μπουζούκι" σε σκηνοθεσία Βασίλη Μάρου για το BBC, ενώ κυκλοφόρησαν σε δυο δίσκους ζωντανές ηχογραφήσεις από τις εμφανίσεις της στο "Stork" και το "Μarinella's", με τον τίτλο "Μια βραδιά με τη Μαρινέλλα" (στις 16 Μαρτίου του 1972) και αντίστοιχα "Μια βραδιά με τη Μαρινέλλα no. 2" (στις 6 Απριλίου του 1973). Η Μαρινέλλα, ήταν η πρώτη Ελληνίδα τραγουδίστρια που έκανε ζωντανή ηχογράφηση του προγράμματος της και κυκλοφόρησε σε δίσκο.
Στις 9 Οκτωβρίου κυκλοφόρησε τον δίσκο «Αλβανία» σε μουσική Γιώργου Κατσαρού και στίχους Πυθαγόρα, αφιερωμένο στην Εποποιία του 1940. Η «Αλβανία» ήταν ουσιαστικά η πρώτη ολοκληρωμένη δουλειά της Μαρινέλλας με συγκεκριμένους δημιουργούς αλλά και με συγκεκριμένο θέμα. Τα τραγούδια («Ο έφεδρος», «Μάνα θα τους περιμένει», «Γράμμα απ' το μέτωπο», «Ηπειρώτισσες» κ.ά.) παρουσιάστηκαν στο Δημοτικό Θέατρο του Πειραιά και μεταδόθηκαν απευθείας από την ΕΙΡΤ, παραμονή της 28ης Οκτωβρίου. Το τραγούδι «Μάνα μου κρύψε το σπαθί» θεωρήθηκε αντιστασιακό και απαγορεύτηκε από τη Χούντα.
Την ίδια τύχη είχαν λίγο καιρό νωρίτερα και τα τραγούδια «Ντρίγκι, ντρίγκι μάνα μου (Velvet mornings)» και «Πού πάνε εκείνα τα παιδιά (My reason)», οι δυο διεθνείς επιτυχίες του Ντέμη Ρούσου που η Μαρινέλλα τραγούδησε σε ελληνικούς στίχους του Πυθαγόρα και κυκλοφόρησαν σε δίσκο 45' στροφών, στις 17 Ιανουαρίου.
