Μία από τις μείζονες πολιτικές ενέργειες που δεν ανακοινώνονταν, ή ανακοινώνονταν αιφνιδίως υπήρξε και η υποτίμηση του εθνικού νομίσματος.
Κάτι βεβαίως που η χώρα μας δεν έχει την δυνατότητα πλέον να κάνει καθώς είμαστε μέλη του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος, του ευρώ. Όμως στο παρελθόν που η Ελλάδα είχε ως εθνικό νόμισμα την δραχμή, η υποτίμηση αποτελούσε εργαλείο της νομισματικής πολιτικής της χώρας
Ήταν 9 Απριλίου του 1953. Στην διακυβέρνηση της χώρας, εδώ και ένα πεντάμηνο ήταν ο Ελληνικός Συναγερμός με πρωθυπουργό τον Στρατάρχη Αλέξανδρο Παπάγο. Το βράδυ εκείνης της ημέρας ο πανίσχυρος υπουργός Συντονισμού της κυβέρνησης, ο Σπύρος Μαρκεζίνης ανακοίνωνε από του ραδιοφώνου προς τον ελληνικό λαό ότι το εθνικό νόμισμα, η δραχμή υποτιμάτο κατά 50%. Ενδεικτικός ήταν ο τίτλος της εφημερίδας ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, την επόμενη ημέρα: «Η Δραχμή υπετιμήθη. Υπότιτλος: Κατά 50% από της χθές».
Αυτό σήμαινε ότι από της εξαγγελίας της υποτίμηση οι τιμές των λοιπών ξένων νομισμάτων διπλασιάζονταν. Το δολλάριο από 15.000 δραχμές αντιστοιχούσε προς 30.000 δρχ, και η χάρτινη λίρα Αγγλίας από 42.000 αντιστοιχούσε σε 84.000 δραχμές. Ο αντίκτυπος του μέτρου και στην τιμή της χρυσής λίρας ήταν άμεσος. Η νέα τιμή της με βάση την σχέση της με το δολλάριο στην διεθνή αγορά (11 δολλάρια ανά λίρα) αντιστοιχούσε σε 330.000 δραχμές.
Στην αντιπολίτευση εκείνη την εποχή βρίσκονταν δύο κόμματα του Κέντρου. Η ΕΠΕΚ , η Εθνική Προοδευτική Ένωσις Κέντρου που είχε ιδρυθεί το 1950 από τον Νικόλαο Πλαστήρα και τον Σάββα Παπαπολίτη και το κόμμα των Φιλελευθέρων, υπό τον γιο του Ελευθέριου Βενιζέλου, τον Σοφοκλή. Όπως ήταν φυσικό η αντίδραση της αντιπολίτευσης ήταν μεγάλη αναδεικνύοντας τις συνέπειες της υποτίμησης για το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων. Το οποίο βεβαίως την εποχή εκείνη μετά τον Πόλεμο και τον Εμφύλιο παρέμενε χαμηλό.
Από την άλλη πλευρά, ακριβώς διότι ο κρατικός προϋπολογισμός τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια ήταν μονίμως ελλειμματικός, ουσιαστικά η Ελλάδα ζούσε χάρις στην αμερικανική βοήθεια.
Τόσο οι οικονομολόγοι της εποχής όσο και ο Μαρκεζίνης ο ίδιος είχαν κρίνει ότι για να ρεύσει στην χώρα ξένο συνάλλαγμα έπρεπε να αυξηθούν οι εξαγωγές. Κυρίως τα αγροτικά καθώς η Ελλάδα δεν είχε αξιόλογη βιομηχανική παραγωγή, Με άλλα λόγια να γίνουν φθηνότερα τα ελληνικά προϊόντα. Κάτι που θα επιτυγχανόταν βέβαια με την υποτίμηση. Έτσι θα μειωνόταν επίσης το έλλειμμα του ισοζυγίου εξωτερικών πληρωμών.
Η απόφαση για την υποτίμηση του εθνικού νομίσματος είχε τύχει μακράς επεξεργασίας, δεδομένης της κατάστασης της ελληνικής οικονομίας τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια και δεν ήταν μία εμμονή του Μαρκεζίνη. Στο πως θα γινόταν η υποτίμηση αλλά στην έκτασή της ο υπουργός Συντονισμού είχε συνεργαστεί με τον υπουργό Εμπορίου, τον Θάνο Καψάλη, με τον τότε διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος τον Γεώργιο Μαντζαβίνο αλλά και με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την αμερικανική πρεσβεία, δεδομένου ότι, όπως προαναφέρθηκε η Ελλάδα στηριζόταν στην οικονομική βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών.
Να πως ανήγγειλε ο Μαρκεζίνης, ανήμερα μάλιστα των 44ων γενεθλίων του την υποτίμηση της δραχμής. Μάλιστα επειδή ήταν γνωστή η ημέρα των γενεθλίων του υπουργού Συντονισμού ο Μαρκεζίνης αιτιολόγησε γιατί επελέγη η ημερομηνία της 9ης Απριλίου διευκρινίζοντας ότι η συγκεκριμένη ημέρα καμμία σχέση δεν είχε με τα γενέθλιά του αλλά με το γεγονός ότι οι υποτιμήσεις δεν πραναγγέλλονται. Αυτή την σύνδεση των γενεθλίων τυ Μαρκεζίνη με την ημέρα ανακοίνωσης της υποτίμησης την είχε κάνει βεβαίως η αντιπολίτευση. Είχε διευκρινίσει λοιπόν ο Μαρκεζίνης:
«Διεδόθη σκοπίμως ότι επελέγη η 9η Απριλίου, διότι συνέπιπτε με την ημέρα των γενεθλίων μου (9 Απριλίου 1909, δηλαδή την 99η ημέρα του έτους). Η αλήθεια, όμως, ήταν διαφορετική. Η 9η Απριλίου ήταν Μεγάλη Πέμπτη και οι επόμενες πέντε ημέρες ήταν ημέρες αργίας. Έτσι θα απεφεύγετο ενδεχομένη άμεση αντίδραση, χωρίς να χρειασθεί να κλείσει το Χρηματιστήριο, πράξη που ενείχε τους δικούς της κινδύνους».
Η ομιλία του είχε μεταδοθεί ραδιοφωνικώς από το τότε Εθνικόν Ίδρυμα Ραδιοφωνίας:
«Αναγγέλλω προς τον ελληνικόν λαόν βαρυσήμαντον απόφασιν της κυβερνήσεως. Από της ώρας ταύτης, 9ης εσπερινής της 9ης Απριλίου, η επίσημος σχέσις της δραχμής με την τιμήν του δολλαρίου καθορίζεται από 15.000 δραχμάς εις 30.000 δραχμάς εν δολλάριον…»
Mετά την δραστική αυτή υποτίμηση ο Προϋπολογισμός είχε σχεδόν ισοσκελισθεί Επομένως το επόμενο μέλημα της κυβέρνησης Παπάγου ήταν να αντιμετωπίσει την αύξηση των τιμών λόγω ακριβώς αυτής της υποτίμησης. Κατόρθωσε μάλιστα με αυστηρούς ελέγχους και με εξαίρεση κάποια βιομηχανικά προϊόντα και κυρίως το εισαγόμενο πετρέλαιο να μην αυξηθεί το κόστος για τα νοικοκυριά πάνω από 5%.
Η άποψη του αρχηγού των Φιλελευθέρων, του Σοφοκλή Βενιζέλου ήταν ότι από την υποτίμηση θα ωφελούνταν οι μεγάλοι οφειλέτες των παγωμένων πιστώσεων καθώς θα πλήρωναν τα χρέη τους με τα μισά χρήματα και μάλιστα με το ήμισυ της αξίας των λιρών που είχαν αποθησαυρίσει.
Όμως εκτός από την λεκτική επίθεση στην κυβέρνηση η υποτίμηση είχε και μία άλλη άμεση συνέπεια. Ο Γεώργιος Παπανδρέου που είχε εκλεγεί με το κόμμα του Παπάγου στην Αχαΐα, ως συνεργαζόμενος, αποχώρησε και προσχώρησε στο κόμμα των Φιλελευθέρων για να τεθεί μάλιστα επικεφαλής του μαζί με τον Σοφοκλή Βενιζέλο.
