Ο τραγικός από πλευράς θυμάτων και υλικών καταστροφών Β΄Παγκόσμιος Πόλεμος έχει τελειώσει και η καθημαγμένη Ευρώπη πρέπει να ανασυγκροτηθεί.
Μεταξύ των χωρών που υπέστησαν τις συνέπειες του πολέμου εκείνου ήταν βεβαίως και η Ελλάδα και για να ορθοποδήσει και αυτή χρειαζόταν μία άμεση οικονομική βοήθεια. Τις ευρωπαϊκές χώρες τις διέσωσε η αμερικανική βοήθεια της εποχής, η οποία είχε αποφασιστεί όχι τόσο από λόγους ευαισθησίας για τις θυσίες που έγιναν χάριν ενός ελεύθερου κόσμου από τον Ναζισμό και τον Φασισμό, αλλά με την προοπτική της ανάσχεσης των επεκτατικών σχεδίων μίας άλλης χώρας νικήτριας του Πολέμου, της Σοβιετικής Ενώσεως και της επιβολής από αυτήν της ιδεολογίας του κομμουνισμού ώστε να διευρύνει τις χώρες επιρροής της. Είναι χαρακτηριστικές οι επισημάνσεις περί της κομμουνιστικής απειλής του Αμερικανού διπλωμάτη Τζόρτζ Κένναν που υπηρετούσε στην Αμερικανική πρεσβεία στη Μόσχα. Οι παρατηρήσεις του περιλαμβάνονταν σε Έκθεσή του, προς τον Αμερικανό Πρόεδρο, γνωστή ως το Μακρύ Τηλεγράφημα που επηρέασε τον Τρούμαν στην αποδοχή της πρότασης Μάρσαλ για βοήθεια σε ευρωπαϊκές χώρες. «…Το κύριο χαρακτηριστικό της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Σοβιετική Ένωση θα πρέπει να είναι μία υπομονετική αλλά σταθερή και άγρυπνη ανάσχεση (containment) των επεκτατικών τάσεων της …» ανέφερε μεταξύ άλλων ο Κένναν.
Δεδομένου λοιπόν ότι κατά την αντίληψη της Ουάσινγτον η εξάπλωση του κομμουνισμού απειλούσε τα ευρύτερα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών και κατ΄επέκταση του ελεύθερου κόσμου ενισχύθηκαν τα κράτη της Γηραιάς Ηπείρου με μία βοήθεια που έμεινε γνωστή στην ιστορία ως Σχέδιο Μάρσαλ από το όνομα του τότε υπουργού Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών. Έτσι στις 12 Μαρτίου του 1947 δύο χρόνια μετά την λήξη του Πολέμου και ενώ στην Ελλάδα εμαίνετο ο Εμφύλιος, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Χάρρυ Τρούμαν, με ομιλία του στο Κογκρέσο ανέλαβε την δέσμευση της παροχής μεγάλης οικονομικής ενίσχυσης στις ευρωπαϊκές χώρες που θα επιθυμούσαν την σχετική βοήθεια στο πλαίσιο της αντίστασής τους σε κάθε έξωθεν απόπειρα καθυπόταξής τους, είτε από οπλισμένες μειοψηφίες είτε ως αποτέλεσμα ξένων πιέσεων. Αναφερόμενος ιδιαίτερα και επί μακρόν στην Ελλάδα τόνισε: Στην Ελλάδα μία πολεμοχαρής μειοψηφία έχει προκαλέσει πολιτικό χάος ώστε η ελληνική κυβέρνηση ζήτησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες οικονομική βοήθεια αλλά και την αποστολή Αμερικανών τεχνοκρατών για την αναμόρφωση της κρατικής μηχανής
Οι πρώτες χώρες που έλαβαν την βοήθεια του Σχεδίου Μάρσαλ ήταν η Ελλάδα και η Τουρκία διότι η αμερικανική Διοίκηση θεωρούσε ότι αυτές οι δύο χώρες ήταν ο στόχος της κομμουνιστικής επιρροής. Στις 5 Ιουνίου του 1947 ανακοινώθηκε το Σχέδιο που αφορούσε την Ελλάδα. Είχε προηγηθεί στις 22 Μαΐου του 1947 η έγκριση από το Κογκρέσο του Νόμου περί παροχής βοήθειας σε Ελλάδα και Τουρκία. Άλλωστε, στην χώρα μας είχε αρχίσει ο Εμφύλιος και η ένοπλη αντιπαράθεση των κατευθυνόμενων από τους κομμουνιστές ανταρτών με τις επίσημες στρατιωτικές δυνάμεις της χώρας ΄που συνεπικουρούνταν από τους Βρεταννούς. Όμως τρείς μήνες πριν και συγκεκριμένα τον Φεβρουάριο του 1947 η Βρεταννία ανακοίνωνε ότι δεν άντεχε πλέον να βοηθάει την Ελλάδα και διέκοπτε κάθε είδους βοήθεια, Ήταν τότε που τους Βρεταννούς αντικατέστησε άμεσα ο Αμερικανικός παράγοντας που διείδε τον κίνδυνο επικράτησης των κομμουνιστών. Οπότε σε μία τέτοια περίπτωση η Μόσχα θα μπορούσε να ελέγχει και την Μέση Ανατολή στην οποία οι δυτικοί είχαν άμεσα συμφέροντα αλλά και τμήμα της Βορείου Αφρικής.
Παράλληλα προς την έγκριση της βοήθειας προς την Ελλάδα βάσει του Σχεδίου Μάρσαλ, συνεκροτείτο και η AMAG (American Mission Aid Greece) δηλαδή η Αμερικανική Αποστολή Βοήθειας στην Ελλάδα. Επικεφαλής της διορίστηκε –την ημέρα που ανακοινώθηκε το Σχέδιο για την Ελλάδα- ο πρώην κυβερνήτης της Νεμπράσκα Ντουάϊτ Γκρήνσγουολντ.
Δεκαπέντε μέρες μετά την ανακοίνωση της βοήθειας, και συγκεκριμένα στις 20 Ιουνίου του 1947 υπογράφηκε και η σχετική συμφωνία από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωνσταντίνο Τσαλδάρη και τον Αμερικανό πρεσβευτή στην Ελλάδα Μακ Βη.
Η AMAG στεγάστηκε στο Μέγαρο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού που ήταν και το μεγαλύτερο στην Αθήνα όπου χρόνια μετά στεγάστηκε η Αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών (USIS) αλλά και μεγάλα ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία.
Όπως αναφέρεται στην Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας του Σόλωνα Γρηγοριάδη, το κύριο βάρος της Αμερικανικής Αποστολής έπεφτε, (ΣΣ λόγω και του Εμφύλιου) στον στρατιωτικό της κλάδο, την Αμερικανική Στρατιωτική Αποστολή ΄που θα ανελάμβανε τον εξοπλισμό του ελληνικού Στρατού με αμερικανικά όπλα και την εκπαίδευσή του στα όπλα αυτά. Αρχηγός της Στρατιωτικής Αποστολής είχε αναλάβει ο Αμερικανός Υποστράτηγος Λάϊσβεϋ.
Κατά τον Γρηγοριάδη είχε δημιουργηθεί το ερώτημα τι θα γινόταν με την Βρεταννική Στρατιωτική Αποστολή (ΣΣ ΄που βρισκόταν στην χώρα μας ΄παρά την διακοπή της βρεταννικής βοήθειας προς την Ελλάδα). Όταν ανακοινώθηκε το δόγμα Τρούμαν, αναφέρει ο Γρηγοριάδης, η Βρεταννική Στρατιωτική Αποστολή διατηρούσε όλες τις αρμοδιότητές της και τις είχε μάλιστα επεκτείνει τον Ιανουάριο του 1947, παρέχοντας συμβουλές στην ανωτάτη ηγεσία του Στρατού. Η θέση της αρχικώς δεν κλονίστηκε γιατί οι Αμερικανοί δεν ήταν δυνατόν να την αντικαταστήσουν. Αργότερα, από το 1948 η Αμερικανική Αποστολή απέκτησε το αποφασιστικό προβάδισμα αν και η Αγγλική διατηρήθηκε μέχρι το 1952. Μέχρι όμως να λήξει η πολεμική περίοδος (ΣΣ ο Εμφύλιος) υπήρξε μία αυξημένη αντιζηλία μεταξύ των δύο αποστολών που εκδηλωνόταν με συχνές διαφωνίες.
Χρόνια μετά διάφοροι ιστορικοί διατύπωσαν διαφορετικές απόψεις για το Σχέδιο Μάρσαλ. Άλλοι το χαρακτήρισαν γενναιοδωρία των ΗΠΑ ενώ άλλοι ότι ήταν δείγμα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού για τον έλεγχο της Δυτικής Ευρώπης όπως οι Σοβιετικοί ήθελαν να ελέγξουν την Ανατολική. Ένας δε οικονομολόγος ο Τάίλερ Κόουεν συνεπέρανε ότι τα κράτη που έλαβαν μεγαλύτερη βοήθεια όπως η Σουηδία και η Ελλάδα είχαν σε μία δεκαετία μικρότερη ανάπτυξη από τις χώρες του Άξονα που ενισχύθηκαν λιγότερο. Αυτό όμως μπορεί να αποδοθεί στο ότι οι κατεστραμμένες χώρες είχαν μεγαλύτερα ΄περιθώρια ανάπτυξης από το ναδίρ στο οποίο ως ηττημένες βρέθηκαν.
