Πριν από 52 χρόνια ιδρυόταν ένα κόμμα που έμελλε να παίξει καθοριστικό και επιδραστικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα της χώρας. Για καλό και για κακό. Ήταν 3 Σεπτεμβρίου του 1974 και ο γιος του Γεωργίου Παπανδρέου ο Ανδρέας, ίδρυε δύο μήνες μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στη χώρα, το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα.
Για την ίδρυση του κόμματός του ο Ανδρέας Παπανδρέου, πολιτικά ευφυής προσωπικότητα, έλαβε υπόψιν τις συνθήκες και το τα πολιτικά συναισθήματα μερίδας του λαού, ως απότοκα της πτώσης της δικτατορία και επάνοδο της χώρας σε δημοκρατικούς ρυθμούς. Ακριβώς αυτές τις συνθήκες αντιπροσώπευε και ι ιδρυτική διακήρυξη του κόμματος. ‘Έτσι στους σκοπούς του ΠΑΣΟΚ περιλαμβανόταν η κατοχύρωση της εθνικής ανεξαρτησίας, η λαϊκή κυριαρχία, η κοινωνική απελευθέρωση και η ενίσχυση των δημοκρατικών διαδικασιών. Ήταν προφανές ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου εκμεταλλευόταν κατ’ αρχάς τα συναισθήματα του λαού που είχε δημιουργήσει η τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Γι’ αυτό και διακήρυττε την απεξάρτηση της χώρας από την αμερικανική επιρροή, μολονότι ως κυβέρνηση το ΠΑΣΟΚ όχι μόνο ανανέωσε κατ’ επανάληψη την λειτουργία των αμερικανικών βάσεων στην χώρα μας αλλά και διεύρυνε τις αρμοδιότητες δράσης τους στην ευρύτερη περιοχή. Συγχρόνως εισήγαγε την έννοια της σοσιαλιστικής διαχείρισης στην Οικονομία αλλά και τον καινοφανή για την εποχή όρο των «μη προνομιούχων» και της υπεράσπισης των δικαιωμάτων τους.
Ανεξαρτήτως της εξέλιξης του ΠΑΣΟΚ και της μετά από χρόνια εκλογικής συντριβής του που ερμηνεύτηκε από τους πολιτικούς αναλυτές ως το αποτέλεσμα της διαχρονικής διακυβέρνησής του και στο μερίδιο ευθύνης της διακυβέρνησης αυτής στην μετέπειτα οικονομική ζημία της χώρας, ιστορική σημασία έχει για το ελληνικό σοσιαλιστικό κόμμα, η ιδεολογική του σύνθεση, κατά την δημιουργία και εξέλιξη του. Κι αυτό διότι ακόμη και τώρα οι απόηχοί της προσδιορίζουν, αν όχι και κατευθύνουν τους νέους εκπροσώπους του ιστορικού κόμματος. Έτσι το ΠΑΣΟΚ συγκροτήθηκε από τους αριστερόστροφους σοσιαλιστές, πρώην μέλη του αντιστασιακού ΠΑΚ που επηρέασαν συγκεκριμένες λαϊκές μάζες, τις πλέον ριζοσπαστικοποιημένες. Τις οποίες εκμεταλλεύθηκε μεν ο Ανδρέας περιστασιακά αλλά δεν συνοδοιπόρησε μαζί τους, διότι μπορεί το κόμμα να λεγόταν σοσιαλιστικό αλλά δεν θα το εξέτρεπε από την αστική φυσιογνωμία. Η οποία έγινε ιδιαίτερα εμφανής τα χρόνια που ακολούθησαν.
Μία άλλη ομάδα ήταν οι παλαιοί φιλελεύθεροι και βενιζελικοί οι κεντρογενείς που έρεπαν προς τον λαϊκισμό και που εδραίωσαν μέσα στο κομματικό μηχανισμό αυτό που αποκαλείτο το βαθύ ΠΑΣΟΚ». Η άλλη ομάδα, η πλέον αστικοποιημένη ήταν οι εκσυγχρονιστές, σοδιαλδημοκράτες υπό την ευρωπαϊκή του όρου έννοια που θα τους κατέτασσε κανείς στα μεσαία και ανώτερα στρώματα της κοινωνίας. Οι εκσυγχρονιστές ήταν αυτοί που κυβέρνησαν την χώρα μετά τον Ανδρέα Παπανδρέου.
Ασφαλώς και το ΠΑΣΟΚ σφράγισε θετικά ή αρνητικά την μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας. Άλλωστε η ιδιαίτερα μεγάλη παραμονή ενός κόμματος στην εξουσία πολλές φορές γίνεται θύμα της βάσει της παραδοχής ότι η εξουσία φθείρει και διαφθείρει. Ο ίδιος ο Κώστας Σημίτης τον Ιούλιο του 1999 ενώπιον της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος είχε ομολογήσει τα λάθη που έγιναν από τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ. Στην ίδια Κεντρική Επιτροπή Καψής και Σμυρλής είχαν μιλήσει για φαινόμενα διαφθοράς στο δημόσιο με ανεμεμιγμένα στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Αλλά και ο μακαρίτης Θεόδωρος Πάγκαλος σε συνέντευξή του στην κρατική τηλεόραση αλλά και σε άρθρο του στο ΒΗΜΑ είχε μιλήσει για την διαφθορά της τελευταίας πενταετίας (ΣΣ περίοδος των εκσυγχρονιστών) «η οποία πήρε μορφή κοινωνικού και πολιτικού φαινομένου και πρέπει να αντιμετωπισθεί». Άλλωστε για τα φαινόμενα αυτά είδαμε να φυλακίζονται υπουργοί του ΠΑΣΟΚ.
Δεν χωρεί αμφιβολία ότι το ΠΑΣΟΚ, όποια και αν ήταν η μετέπειτα εξέλιξη του υπήρξε ταυτισμένο με την πολιτική προσωπικότητα του Ανδρέα Παπανδρέου. Ο οποίος, αρχικώς, όπως είχε ομολογήσει στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, όταν είχε έλθει από την Αμερική για να εγκατασταθεί σε εργαστεί στην Ελλάδα ως οικονομολόγος, δεν σκόπευε να ασχοληθεί με την πολιτική. Μπορεί να ήταν και μία προσχηματική άρνηση, δεδομένου ότι ο Ανδρέας ήταν πολιτικό ον. Άλλωστε αυτό το αποκαλύπτει και μία μικρή ιστορία που είχε διηγηθεί ο ίδιος σε συντροφιά δημοσιογράφων.
Έχοντας επιστρέψει μετά την δικτατορία στην Ελλάδα, γευματίζει με μερικούς δημοσιογράφους. Ένας δημοσιογράφος τον ερώτησε γιατί αποφάσισε να επιστρέψει από την Αμερική όπου μπορούσε να συνεχίσει την καθηγητική του καριέρα
Και στην εμβρόντητη ομήγυρη ο Ανδρέας έδωσε την εξής απίθανη απάντηση:
-Ξέρετε, στην Αμερική μου έδωσαν δύο επιλογές. Ή να δεχθώ την πρόταση που μου έκαναν να μπω υφυπουργός Οικονομικών στην αμερικανική κυβέρνηση ή να γίνω σε λίγο καιρό πρωθυπουργός της Ελλάδας!! Προτίμησα το δεύτερο για να περνάω καλά, γιατί η πρώτη επιλογή θα είχε παρά πολύ δουλειά, εκεί στην Αμερική!!
Και όντως την πρωθυπουργία του στην χώρα μας την απόλαυσε δεόντως.
