Η αμερικανική κυβέρνηση εκτιμά ότι βρίσκεται κοντά σε ένα πρώτο προσχέδιο συμφωνίας με το Ιράν, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βάση για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και για την έναρξη πιο αναλυτικών διαπραγματεύσεων γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Σύμφωνα με το Reuters, που επικαλείται δημοσίευμα του Axios, οι δύο πλευρές συζητούν ένα μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης 14 σημείων, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη οριστική συμφωνία.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η Ουάσιγκτον περιμένει απαντήσεις από την ιρανική πλευρά μέσα στις επόμενες 48 ώρες σε μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα. Αμερικανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται πιο αισιόδοξοι από προηγούμενες φάσεις των επαφών, αλλά παραμένουν επιφυλακτικοί, καθώς και στο παρελθόν είχαν καταγραφεί προσδοκίες χωρίς να καταλήξουν σε τελική συμφωνία.
Τα βασικά σημεία του υπό διαμόρφωση μνημονίου
Σύμφωνα με το Reuters/Axios, το προσχέδιο περιλαμβάνει δέσμευση του Ιράν για μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου, σταδιακή άρση αμερικανικών κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και χαλάρωση περιορισμών γύρω από τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Το ίδιο πλαίσιο προβλέπει επίσης 30ήμερη περίοδο διαπραγματεύσεων για μια πιο λεπτομερή τελική συμφωνία, ενώ κατά τη διάρκειά της θα μπορούσαν να χαλαρώνουν σταδιακά και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός και οι ιρανικοί περιορισμοί στη διέλευση πλοίων.
Το κείμενο συζητείται από τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, με Ιρανούς αξιωματούχους, είτε απευθείας είτε μέσω διαμεσολαβητών. Σύμφωνα με όσα είπε δημόσια ο Μάρκο Ρούμπιο, η Ουάσιγκτον δεν θεωρεί απαραίτητο να γραφτεί ολόκληρη η τελική συμφωνία σε μία ημέρα, αλλά θέλει πρώτα μια σαφή διπλωματική βάση για το τι είναι διατεθειμένη να διαπραγματευτεί κάθε πλευρά.
Το αγκάθι του πυρηνικού προγράμματος
Κεντρικό σημείο παραμένει η διάρκεια του μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου. Οι αναφορές συγκλίνουν ότι το εύρος συζήτησης βρίσκεται κάπου μεταξύ 12 και 15 ετών, ενώ σε προηγούμενες θέσεις οι ΗΠΑ είχαν ζητήσει μεγαλύτερη διάρκεια και το Ιράν μικρότερη. Παράλληλα, το σχέδιο φέρεται να περιλαμβάνει δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ πυρηνικό όπλο, ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων και περιορισμούς σε υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα παραμένει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο που βρίσκεται ήδη στο Ιράν. Διεθνή δημοσιεύματα που αναμεταδίδουν τις πληροφορίες του Axios αναφέρουν ότι εξετάζεται ακόμη και η απομάκρυνσή του από τη χώρα, κάτι που αποτελεί βασική αμερικανική απαίτηση, αλλά μέχρι τώρα η Τεχεράνη απέφευγε να αποδεχθεί.
Η σύνδεση με τα Στενά του Ορμούζ
Η πρόοδος στις συνομιλίες φαίνεται να συνδέεται και με την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να παγώσει προσωρινά την αμερικανική επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ. Το Reuters αναφέρει ότι το Ιράν δήλωσε πως επιδιώκει μια «δίκαιη» και συνολική συμφωνία, ενώ η παύση της αμερικανικής επιχείρησης ερμηνεύεται ως κίνηση καλής θέλησης για να δοθεί χρόνος στη διαπραγμάτευση.
Η εικόνα παραμένει ρευστή. Υπάρχει σαφής ένδειξη κινητικότητας και πιο κοντινής προσέγγισης από κάθε άλλη φορά το τελευταίο διάστημα, αλλά δεν υπάρχει ακόμη τελική συμφωνία. Οι επόμενες ώρες θεωρούνται κρίσιμες για το αν το προσχέδιο θα εξελιχθεί σε επίσημη διπλωματική διαδικασία ή αν η κρίση θα επιστρέψει σε τροχιά νέας έντασης.
