Μέτρα που παραπέμπουν τόσο στην περίοδο της πανδημίας όσο και στην ενεργειακή κρίση της δεκαετίας του 1970, όπως η τηλεργασία, ο περιορισμός της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων τις Κυριακές και η γενικότερη μείωση των μετακινήσεων με ΙΧ, πρότεινε ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν, με στόχο τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος κάλεσε τα κράτη-μέλη να υιοθετήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα από τα δέκα σημεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας, την ώρα που εντείνεται η ανησυχία για την ασφάλεια εφοδιασμού, εξαιτίας της κρίσης που προκαλεί ο συνεχιζόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Όπως ανέφερε ο ίδιος, μόνο σε διάστημα 30 ημερών σύγκρουσης, ο «λογαριασμός» της Ευρωπαϊκής Ένωσης για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά 14 δισεκατομμύρια ευρώ.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι ακόμη και σε περίπτωση άμεσης ειρήνευσης, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι εύκολη, καθώς οι ενεργειακές υποδομές στην περιοχή έχουν ήδη υποστεί σοβαρές καταστροφές.
Στο τραπέζι και φορολογικές παρεμβάσεις
Ο Νταν Γιόργκενσεν διευκρίνισε ότι η επερχόμενη «εργαλειοθήκη» της ΕΕ θα περιλαμβάνει και προτάσεις για μείωση των φορολογικών συντελεστών στην ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και παρεμβάσεις στα τιμολόγια δικτύου.
Όπως σημείωσε, εξετάζονται επίσης λύσεις που θυμίζουν εκείνες που εφαρμόστηκαν κατά την ενεργειακή κρίση του 2022.
Τόνισε ακόμη ότι η ενότητα των κρατών-μελών είναι καθοριστική, προειδοποιώντας πως η κρίση δεν θα έχει προσωρινό χαρακτήρα και ότι πρέπει να αποφευχθούν αποσπασματικές εθνικές αντιδράσεις που θα μπορούσαν να διαταράξουν περαιτέρω την αγορά.
Τα μέτρα που εξετάζονται για τη μείωση της κατανάλωσης
Μεταξύ των προτάσεων που βρίσκονται στο τραπέζι περιλαμβάνονται:
- η τηλεργασία όπου αυτό είναι εφικτό,
- ο περιορισμός των μετακινήσεων με ΙΧ,
- οι Κυριακές χωρίς αυτοκίνητα,
- η εξοικονόμηση καυσίμων στις μεταφορές,
- και η καλύτερη αξιοποίηση των ενεργειακών αποθεμάτων.
Στόχος είναι να υπάρξει συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση, προκειμένου να περιοριστεί η κατανάλωση πετρελαίου και φυσικού αερίου σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές κινούνται ήδη έντονα ανοδικά.
Ανησυχία για εφοδιασμό και νέες αυξήσεις στις τιμές
Η ενεργειακή κρίση επιτείνεται εξαιτίας των μεγάλων ανατιμήσεων και των φόβων για σοβαρά προβλήματα στον εφοδιασμό, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν και ο κίνδυνος διαταραχής των μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ ενισχύουν την πίεση στην αγορά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η εξάρτηση από εισαγωγές ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών αυξάνει τους κινδύνους, ενώ ο περιορισμένος αριθμός εναλλακτικών προμηθευτών και η ανεπαρκής διυλιστική ικανότητα καθιστούν την κατάσταση ακόμη δυσκολότερη.
Ο επίτροπος Ενέργειας ανέφερε ότι η Επιτροπή βρίσκεται ήδη σε επαφή με προμηθευτές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς, εξετάζοντας τρόπους ενίσχυσης του εφοδιασμού.
Την ίδια ώρα, στις Βρυξέλλες αυξάνεται η ανησυχία μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, οι οποίες έχουν οδηγήσει σε μπλοκάρισμα περίπου του ενός πέμπτου των παγκόσμιων ροών αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου στον Περσικό Κόλπο.
Από την έναρξη των επιθέσεων, οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί περίπου κατά 70%, τροφοδοτώντας φόβους για μια κρίση ακόμη βαθύτερη από τα πετρελαϊκά σοκ της δεκαετίας του 1970.
Επιστολή στις κυβερνήσεις και έκτακτη σύνοδος υπουργών
Σε επιστολή του προς τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών, ο Γιόργκενσεν πρότεινε επίσης την αναβολή εργασιών συντήρησης σε διυλιστήρια ώστε να συνεχιστεί η παραγωγή, την εξέταση της χρήσης βιοκαυσίμων ως εναλλακτικής επιλογής και την ενίσχυση των αποθεμάτων ενέργειας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται το επόμενο διάστημα να παρουσιάσει συνολική εργαλειοθήκη μέτρων για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στις αυξήσεις των τιμών.
Ο επίτροπος μίλησε στο περιθώριο έκτακτης συνόδου των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, η οποία συγκλήθηκε από την κυπριακή προεδρία της Ένωσης.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου Μιχάλης Δαμιανός υπογράμμισε την ανάγκη κοινού ευρωπαϊκού συντονισμού, ώστε να προστατευθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και να ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια.
Ο Γιόργκενσεν ξεκαθάρισε, πάντως, ότι κάθε κράτος-μέλος θα αποφασίσει ποια μέτρα είναι πιο κατάλληλα για το ίδιο, καθώς οι συνθήκες διαφέρουν από χώρα σε χώρα.
Επιτάχυνση στις ΑΠΕ, τα βιοκαύσιμα και όπου υπάρχει βούληση στην πυρηνική ενέργεια
Σε πιο μακροπρόθεσμο επίπεδο, η ΕΕ καλεί τα κράτη-μέλη να επιταχύνουν τις προσπάθειες ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με στόχο να μειωθεί η εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Στη συζήτηση περιλαμβάνονται επίσης η ενίσχυση της πυρηνικής ενέργειας όπου υπάρχει πολιτική βούληση, καθώς και η προώθηση των βιοκαυσίμων ως συμπληρωματικής λύσης για τις μεταφορές.
Παράλληλα, οι σκανδιναβικές χώρες έθεσαν ζήτημα προστασίας των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, λόγω των αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων, ενώ συζητήθηκε και το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις χωρίς να διαταραχθεί ο ανταγωνισμός στην ενιαία αγορά.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση για την ενέργεια αποκτά έτσι διπλό χαρακτήρα: από τη μία τη διαχείριση της κρίσης με άμεσα μέτρα εξοικονόμησης και από την άλλη τον πιο μακροπρόθεσμο μετασχηματισμό του ενεργειακού μίγματος.
Για τις οικονομίες της ΕΕ, ιδίως τις πιο ενεργοβόρες, το μεγάλο στοίχημα είναι αν θα μπορέσουν να απορροφήσουν το νέο σοκ χωρίς βαθιά ύφεση. Για τα νοικοκυριά, το βασικό ζητούμενο είναι η προστασία του διαθέσιμου εισοδήματος απέναντι σε ένα νέο κύμα ενεργειακής ακρίβειας.
