Μετά από περίπου τρεισήμισι μήνες συγκρούσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε ότι επήλθε συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.
Η συμφωνία προβλέπει μόνιμη παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, ενώ η επίσημη τελετή υπογραφής έχει προγραμματιστεί για τις 19 Ιουνίου στη Γενεύη.
Την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν ανακοίνωσε νωρίτερα και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, χαρακτηρίζοντάς την σημαντική διπλωματική εξέλιξη για την αποκατάσταση της σταθερότητας στην περιοχή.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, η συμφωνία προβλέπει την οριστική διακοπή των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής του Λιβάνου.
Παράλληλα, ανοίγει τον δρόμο για την επανεκκίνηση της ροής πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ, με στόχο την αποκατάσταση της σταθερότητας στην περιοχή και στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Τραμπ: Το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά με την υπογραφή
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά μόλις υπογραφεί η συμφωνία ειρήνης με το Ιράν την Παρασκευή.
Η αναφορά αυτή φάνηκε να διαφοροποιείται από προηγούμενη ανακοίνωσή του, στην οποία έκανε λόγο για άμεσο άνοιγμα της στρατηγικής θαλάσσιας οδού και παράλληλη άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
«Με το άνοιγμα του στενού μόλις υπογραφτεί η συμφωνία την Παρασκευή, ώστε να δοθεί χρόνος για την άρση ναρκών, το πετρέλαιο θα ρέει ξανά και στις δυο πλευρές για την περιοχή και τον κόσμο ολόκληρο», ανέφερε σε ανάρτησή του.
Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι «αυτή η σπουδαία συμφωνία θα φέρει ειρήνη και ασφάλεια σε όλη την περιοχή».
«Μόνιμα χωρίς διόδια» τα Στενά του Ορμούζ
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι μια συμφωνία με το Ιράν θα είχε ως αποτέλεσμα τα Στενά του Ορμούζ να είναι «μόνιμα χωρίς διόδια».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ φέρεται επίσης να ανέφερε ότι, αν δεν επιτευχθεί τελική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, θα επανεκκινήσει στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν.
Μιλώντας στα 80ά του γενέθλια, υποστήριξε ακόμη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να αναλάβουν ρόλο «φύλακα της Μέσης Ανατολής», με αντάλλαγμα το 20% των εσόδων της περιοχής.
Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι, παρά τις αντιρρήσεις του πρωθυπουργού του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει αποτρέψει την πυρηνική καταστροφή του Ισραήλ.
Ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι η απόφασή του να πλήξει το Ιράν τον Φεβρουάριο αναδιαμόρφωσε τη Μέση Ανατολή υπέρ των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ιράν: Διαπραγματεύσεις για οριστική συμφωνία εντός 60 ημερών
Το πρωτόκολλο της συμφωνίας ανοίγει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις εντός των επόμενων 60 ημερών, με στόχο την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.
Αυτό ανέφερε ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, μιλώντας στην κρατική τηλεόραση.
«Θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών ενόψει της σύναψης οριστικής συμφωνίας», είπε, προσθέτοντας ότι «παραμένει η δυσπιστία» απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Ιρανός διπλωμάτης έκανε λόγο για τέσσερα βασικά ζητήματα στις επόμενες συνομιλίες.
Πρόκειται για την άρση όλων των κυρώσεων σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας, την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη της χώρας, καθώς και τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή των δεσμεύσεων.
Προσωρινή άρση του ναυτικού αποκλεισμού
Ο αμερικανικός στρατός έχει λάβει οδηγία να άρει τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ στο Στενό του Ορμούζ την Παρασκευή, εν αναμονή της υπογραφής της συμφωνίας με το Ιράν.
Αυτό ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος, σημειώνοντας ότι πρόκειται για την τρέχουσα εκτίμηση και ότι τα δεδομένα ενδέχεται να αλλάξουν μέχρι την Παρασκευή.
Ο Τραμπ είχε διατάξει τον αποκλεισμό στα μέσα Απριλίου, περίπου έξι εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου.
Το προσχέδιο συμφωνίας 14 σημείων
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων MEHR δημοσίευσε κείμενο που παρουσίασε ως σχέδιο συμφωνίας ΗΠΑ - Ιράν.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, πρόκειται για μνημόνιο συνεννόησης 14 σημείων, στο οποίο φέρονται να έχουν καταλήξει οι δύο πλευρές.
Μεταξύ άλλων, το σχέδιο περιλαμβάνει μόνιμη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, καθώς και δέσμευση των ΗΠΑ να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν.
Προβλέπει επίσης άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ εντός 30 ημερών, απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από το Ιράν και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών, υπό ιρανικές ρυθμίσεις.
Στο ίδιο σχέδιο περιλαμβάνεται η εκπόνηση σχεδίων ανοικοδόμησης για το Ιράν αξίας τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.
Περιλαμβάνεται ακόμη ο τερματισμός των κυρώσεων στα ιρανικά πετρελαϊκά και ενεργειακά προϊόντα, καθώς και η επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν να μην παράγει πυρηνικά όπλα.
Σύμφωνα με το MEHR, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να μην αυξήσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή και να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις.
Οι προϋποθέσεις που θέτει η Τεχεράνη
Το MEHR αναφέρει ότι οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν αποδεσμευτεί το ήμισυ των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Παράλληλα, η Τεχεράνη ζητά να ανασταλούν οι κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο και να αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός.
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η τελική συμφωνία θα εγκριθεί μέσω ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
ΗΠΑ: Καμία αποδέσμευση κεφαλαίων χωρίς δεσμεύσεις
Αμερικανός αξιωματούχος απέρριψε τον ισχυρισμό της Τεχεράνης ότι το Ιράν θα λάβει δισεκατομμύρια δολάρια σε δεσμευμένα κεφάλαια πριν από την έναρξη της προγραμματισμένης περιόδου διαπραγματεύσεων των 60 ημερών.
«Αυτό δεν είναι απολύτως αληθές. Πρόκειται για μια συμφωνία “pay for performance” και κανένα δεσμευμένο κεφάλαιο δεν θα αποδεσμευτεί χωρίς οι Ιρανοί να υλοποιήσουν τις δεσμεύσεις τους», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Η απάντηση ήρθε μετά τη δήλωση του Καζέμ Γαριμπαμπαντί ότι το επόμενο στάδιο των συνομιλιών θα εξαρτηθεί από το αν η Ουάσινγκτον εκπληρώσει πρώτα ορισμένες υποχρεώσεις.
Σε αυτές περιλαμβάνεται, σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό.
Οι αντικρουόμενες εκδοχές αναδεικνύουν σημαντικό χάσμα στον τρόπο με τον οποίο Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν περιγράφουν τις προϋποθέσεις για τον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων.
Καθυστερεί η ανάκαμψη των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου
Η ανάκαμψη των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου αναμένεται να χρειαστεί χρόνο, παρά την ανακοίνωση της συμφωνίας.
Ορισμένα δεξαμενόπλοια είναι ήδη τοποθετημένα ώστε να επιστρέψουν απευθείας στον Κόλπο, ωστόσο πολλές ναυτιλιακές εταιρείες αναμένεται να τηρήσουν στάση αναμονής.
Η επιφυλακτικότητα συνδέεται με την ανάγκη να υπάρξει σαφήνεια για το πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη η συμφωνία, αλλά και με το αν θα υπάρξουν σταθερές ενδείξεις αποκλιμάκωσης.
Επιφυλακτικότητα στη ναυτιλία
Οι ναυτιλιακές γραμμές είναι πιθανό να περιμένουν πριν επαναφέρουν πλήρως τα δρομολόγια και τις ροές φορτίων από τον Περσικό Κόλπο.
Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Abu Dhabi National Oil Company, έχει επισημάνει ότι η πλήρης αποκατάσταση των ροών πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ ενδέχεται να μην πραγματοποιηθεί πριν από το πρώτο ή το δεύτερο τρίμηνο του επόμενου έτους.
Η εκτίμηση αυτή ισχύει ακόμη και στην περίπτωση επίτευξης σταθερής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου
Τον Μάρτιο, η International Energy Agency ανακοίνωσε ότι οι χώρες-μέλη της προχώρησαν στην απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα.
Πάνω από το ένα τρίτο αυτών των ποσοτήτων έχει ήδη αντληθεί.
Παρότι οι παραγωγοί θα επιδιώξουν πρώτα να καλύψουν την παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου, η οποία ανέρχεται σε περίπου 104 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, θα χρειαστούν πολλοί μήνες για την αναπλήρωση των αποθεμάτων.
