Η εικόνα που διαμορφώνεται τις τελευταίες ώρες δείχνει ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται στο πιο κοντινό σημείο προσέγγισης από την έναρξη της σύγκρουσης, με αντικείμενο ένα σύντομο μνημόνιο κατανόησης που θα μπορούσε να βάλει τέλος στον πόλεμο και να ανοίξει τον δρόμο για πιο αναλυτικές συνομιλίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Το Reuters, επικαλούμενο δημοσίευμα του Axios, αναφέρει ότι η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συζητούν ένα μονοσέλιδο, 14 σημείων προσχέδιο, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη τελική συμφωνία.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το υπό διαμόρφωση κείμενο προβλέπει τερματισμό των εχθροπραξιών, έναρξη 30ήμερων διαπραγματεύσεων για πιο λεπτομερή συμφωνία, ιρανικό μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου, σταδιακή άρση αμερικανικών κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, καθώς και σταδιακή χαλάρωση των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται πιο αισιόδοξοι απ’ ό,τι σε προηγούμενες φάσεις, αλλά εξακολουθούν να κρατούν επιφυλάξεις, κυρίως λόγω εσωτερικών διαφωνιών στην ιρανική ηγεσία και επειδή και στο παρελθόν υπήρξαν φάσεις αισιοδοξίας που δεν οδήγησαν σε συμφωνία. Το Axios αναφέρει επίσης ότι ένα από τα βασικά αγκάθια παραμένει η διάρκεια του μορατόριουμ στον εμπλουτισμό, με πιθανό συμβιβασμό στην περιοχή των 12 έως 15 ετών.
Τα Στενά του Ορμούζ μπαίνουν ξανά στο επίκεντρο της διπλωματίας
Η πρόοδος στις συνομιλίες συνδέεται άμεσα με την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αναστείλει την αμερικανική ναυτική πρωτοβουλία στα Στενά του Ορμούζ. Το Reuters αναφέρει ότι η παύση αυτής της επιχείρησης θεωρείται μέρος του νέου διπλωματικού ανοίγματος, ενώ η αγορά αντέδρασε θετικά στις ενδείξεις αποκλιμάκωσης.
Αυτό ταιριάζει και με τη νέα ιρανική ρητορική. Η ανάρτηση λογαριασμού που συνδέεται με τη Διοίκηση Ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης αναφέρει ότι μπορεί πλέον να διασφαλιστεί «ασφαλής και σταθερή διέλευση» μέσω των Στενών, με τις «απειλές των επιτιθέμενων» να έχουν εξουδετερωθεί και με την εφαρμογή νέων πρωτοκόλλων. Η αναφορά αυτή είναι συμβατή με την αμερικανική παύση της επιχείρησης, αν και το ακριβές περιεχόμενο των «νέων πρωτοκόλλων» δεν έχει αποσαφηνιστεί δημόσια. Η συγκεκριμένη διατύπωση, πάντως, μοιάζει περισσότερο με πολιτικό μήνυμα παρά με πλήρως τεχνική ναυτιλιακή ανακοίνωση.
Τι μένει ανοιχτό
Παρά τη βελτίωση του κλίματος, δεν υπάρχει ακόμη τελειωμένη συμφωνία. Οι ΗΠΑ περιμένουν απαντήσεις από το Ιράν μέσα στις επόμενες 48 ώρες και διατηρούν το δικαίωμα επαναφοράς στρατιωτικής πίεσης αν οι συνομιλίες αποτύχουν. Το Reuters αναφέρει επίσης ότι το Ιράν έχει δηλώσει πως θα αποδεχθεί μόνο μια «δίκαιη» ειρηνευτική πρόταση.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι υπάρχει πράγματι η πιο σοβαρή μέχρι τώρα προσπάθεια για νέο πλαίσιο εκεχειρίας και για επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων. Όμως η συμφωνία δεν έχει ακόμη κλείσει και τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ευαίσθητο σημείο, όπου η αποκλιμάκωση εξαρτάται άμεσα από το αν αυτό το προσχέδιο θα μετατραπεί σε πραγματική πολιτική συμφωνία.
