Οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία μπαίνουν σε νέα, πιο σύνθετη φάση, με ένα αναθεωρημένο πλαίσιο συμφωνίας που – όπως όλα δείχνουν – απομακρύνεται από τις αρχικές, ιδιαίτερα ευνοϊκές για τη Μόσχα προτάσεις και προσεγγίζει περισσότερο τις θέσεις του Κιέβου και των ευρωπαϊκών πρωτευουσών.
Από το «ρωσικό» σχέδιο των 28 σημείων στο αναθεωρημένο πλαίσιο των 19
Το αρχικό σχέδιο ειρήνης, 28 σημείων, είχε συνταχθεί από τον ειδικό απεσταλμένο του Βλαντίμιρ Πούτιν, Κίριλ Ντμίτριεφ, σε συνεργασία με τον εκπρόσωπο του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ. Προέβλεπε, μεταξύ άλλων:
- αποχώρηση της Ουκρανίας από πόλεις της ανατολικής περιοχής του Ντονμπάς,
- δραστική μείωση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων,
- αποκλεισμό της Ουκρανίας από το ΝΑΤΟ,
- πλήρη αμνηστία για εγκλήματα πολέμου.
Πηγές που παρακολουθούν στενά τις συνομιλίες περιγράφουν τις πρώτες παρουσιάσεις του σχεδίου ως «απαράδεκτες» για το Κίεβο. Ο επικεφαλής της ουκρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, Αντρίι Γιερμάκ, φέρεται να αντέδρασε έντονα, ξεκαθαρίζοντας ότι τέτοιο πακέτο δεν μπορεί καν να τεθεί υπό σοβαρή συζήτηση.
Κατά τη συνάντηση της Κυριακής στη Γενεύη, με επικεφαλής τον Αμερικανό ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο και τον Γιερμάκ, το κείμενο «ξαναγράφτηκε» ουσιαστικά: περιορίστηκε στα 19 σημεία και τροποποιήθηκε σε κρίσιους άξονες, ώστε να μην παραβιάζει τις βασικές «κόκκινες γραμμές» της Ουκρανίας.
Τι αλλάζει στο νέο πλαίσιο
Σύμφωνα με ουκρανικές και δυτικές πηγές, το αναθεωρημένο σχέδιο:
- Καταργεί το de facto βέτο στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αφήνοντας ανοικτή – έστω μακροπρόθεσμα – την πόρτα.
- Αφαιρεί τα όρια στον αριθμό των ουκρανικών στρατευμάτων, εγκαταλείποντας την ιδέα ενός «κουτσουρεμένου» στρατού.
- Δεν επιβάλλει απόλυτη απαγόρευση δυτικής στρατιωτικής παρουσίας, αλλά προβλέπει να μην υπάρχει μόνιμη ανάπτυξη ξένων στρατευμάτων, αφήνοντας ωστόσο «γκρίζες ζώνες» για συμβουλευτικές ή εκπαιδευτικές αποστολές.
- Δεν προβλέπει αυτόματη παράδοση του Ντονμπάς· η γραμμή του μετώπου θεωρείται σημείο εκκίνησης για διαπραγματεύσεις, όχι αποδοχή της ρωσικής κατοχής.
- Αφαιρεί την πλήρη αμνηστία για εγκλήματα πολέμου, ανοίγοντας τον δρόμο για διώξεις σε σοβαρές περιπτώσεις.
- Εισάγει αναφορές σε εγγυήσεις ασφαλείας τύπου Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, ένα στοιχείο που η ουκρανική ηγεσία θεωρεί μη διαπραγματεύσιμο, ώστε να αποτραπεί μια νέα επίθεση στο μέλλον.
Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, μιλούν για «σημαντικά βελτιωμένο» κείμενο σε σχέση με την αρχική εκδοχή, χωρίς να κρύβουν ότι απέχουμε ακόμη από τελική συμφωνία.
Ζελένσκι: Λιγότερα σημεία, περισσότερα «σωστά στοιχεία»
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επιβεβαίωσε ότι το κείμενο έχει «μαζευτεί» και ουσιαστικά ξανασχεδιαστεί: «Μετά τη Γενεύη, δεν είναι πια 28 σημεία, είναι λιγότερα, και έχουν ενσωματωθεί πολλά σωστά στοιχεία», δήλωσε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι κάποια από τα σκληρότερα ρωσικά αιτήματα έχουν πλέον αποσυρθεί.
Τα πιο «καυτά» θέματα – η τύχη των κατεχόμενων εδαφών και η τελική πορεία της Ουκρανίας προς το ΝΑΤΟ και την ΕΕ – παραμένουν ανοιχτά και, όπως λένε διπλωματικές πηγές, θα κριθούν σε επίπεδο κορυφής, από τον ίδιο τον Ζελένσκι και τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, περιέγραψε το νέο πλαίσιο ως «στέρεη βάση για πρόοδο», τονίζοντας ότι κάθε συμφωνία οφείλει να σέβεται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Παρόμοια γραμμή κρατά και το Παρίσι, ενώ στο Βερολίνο επιμένουν ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει λόγο σε οποιαδήποτε ρύθμιση καθορίσει το μέλλον της ηπείρου.
Άγνωστη η στάση της Μόσχας – Οι βόμβες συνεχίζουν να πέφτουν
Το μεγάλο ερώτημα παραμένει πώς θα αντιδράσει το Κρεμλίνο. Ο ανώτατος σύμβουλος του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, έκανε λόγο για «πλαίσιο που χρειάζεται περαιτέρω επεξεργασία», απορρίπτοντας παράλληλα την ευρωπαϊκή προσέγγιση. Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Πούτιν, αισθανόμενος ότι έχει στρατιωτικό πλεονέκτημα, ίσως προτιμήσει να κερδίσει χρόνο, κρατώντας την Ουκρανία σε μόνιμη πίεση.
Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος μαίνεται:
- Το Χάρκοβο δέχτηκε νέα σφοδρή επίθεση με drones, με τουλάχιστον τέσσερις νεκρούς.
- Ουκρανικά UAV φέρονται να προκάλεσαν διακοπές ρεύματος κοντά στη Μόσχα, σε μια σπάνια «αντιστροφή ρόλων» στις επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών.
Η Ουκρανία σε ασφυκτικό χρόνο – Η διπλωματία κερδίζει έδαφος
Με τον πόλεμο να μπαίνει σε παρατεταμένη φάση φθοράς, την οικονομία εξουθενωμένη και την κοινωνία κουρασμένη, το Κίεβο εμφανίζεται πιο αποφασισμένο να εξετάσει σοβαρά ένα πλαίσιο διπλωματικής λύσης – χωρίς όμως να υποχωρήσει στις βασικές του αρχές.
Η πίεση από την Ουάσιγκτον, υπό την ηγεσία πλέον του Ντόναλντ Τραμπ, φαίνεται να επιτάχυνε τις διαδικασίες και να υποχρέωσε όλες τις πλευρές να «ξαναδιαβάσουν» τις θέσεις τους. Ωστόσο, όπως παραδέχονται Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αξιωματούχοι, ο δρόμος μέχρι μια πραγματική συμφωνία κατάπαυσης του πυρός παραμένει μακρύς – και θα περάσει, αναγκαστικά, από το ερώτημα αν και πόσο ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι διατεθειμένος να υποχωρήσει.
