Με εμφανή μηνύματα προόδου αλλά και ανοιχτά μέτωπα ολοκληρώθηκε η κρίσιμη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα, σε μια φάση όπου οι διπλωματικές διεργασίες για την Ουκρανία έχουν μπει στην πιο πυκνή και ευαίσθητη περίοδό τους.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη συνάντηση «σπουδαία», ενώ ο Ουκρανός ομόλογός του έκανε λόγο για μια «φανταστική» επαφή, με το Κίεβο να διαμηνύει πως το αναθεωρημένο σχέδιο των 20 σημείων έχει συμφωνηθεί σε ποσοστό περίπου 90%. Από την πλευρά του, ο Τραμπ ανέφερε ότι οι εγγυήσεις ασφαλείας που ζητά η Ουκρανία βρίσκονται «κατά 95%» κοντά στην οριστικοποίησή τους.
Τι προχωρά και τι μπλοκάρει
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά:
- Το σχέδιο 20 σημείων: Η ουκρανική πλευρά εκτιμά ότι έχει κλειδώσει σχεδόν πλήρως, αφήνοντας σε εκκρεμότητα κυρίως τα ζητήματα εδαφικού και ασφάλειας.
- Εγγυήσεις ασφαλείας: Ο Τραμπ μίλησε για «ισχυρές» εγγυήσεις, με ενεργό ρόλο ευρωπαϊκών χωρών, υποστηρίζοντας ότι οι συνομιλίες βρίσκονται στην «τελική φάση».
- Τα εδάφη: Παραμένουν το βασικό «κόκκινο σημείο». Η συζήτηση γύρω από το Ντονμπάς και ειδικά το ανατολικό τμήμα του Ντονέτσκ παραμένει η πιο δύσκολη εξίσωση.
Οι ΗΠΑ φέρονται να εξετάζουν τη δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης και οικονομικής ζώνης στο ανατολικό Ντονέτσκ, ιδέα που το Κίεβο αποδέχεται μόνο υπό την προϋπόθεση πλήρους ρωσικής αποχώρησης και έγκρισης μέσω δημοψηφίσματος.
Το Κρεμλίνο «φρενάρει» – τα αγκάθια Πούτιν
Στη Μόσχα, το μήνυμα είναι σαφέςότι η Ρωσία δεν έχει συμφωνήσει σε κανένα ειρηνευτικό πλαίσιο, άρα ούτε σε κατάπαυση του πυρός ή δημοψήφισμα – στοιχείο που το Κίεβο θεωρεί κρίσιμο για οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με τα εδάφη.
Παρά τις συνεχείς διαβεβαιώσεις του Τραμπ ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν «θέλει ειρήνη», οι ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις σε Κίεβο και ενεργειακές υποδομές δείχνουν μια άλλη εικόνα. Διπλωματικές πηγές προειδοποιούν ότι:
- το εδαφικό ζήτημα και
- οι δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας
μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε «βραδυφλεγείς βόμβες», ικανές να τινάξουν στον αέρα κάθε πρόοδο που καταγράφεται στο τραπέζι.
Η εικόνα στο πεδίο
Την ώρα που στη Φλόριντα εξελίσσονταν οι συζητήσεις, ο πόλεμος συνέχιζε να παράγει τετελεσμένα. Υπενθυμίζεται ότι η Ρωσία:
- ελέγχει ολόκληρη την Κριμαία (προσαρτημένη από το 2014),
- περίπου το 90% του Ντονμπάς,
- περίπου το 75% των περιφερειών Ζαπορίζια και Χερσώνας,
- τμήματα των περιοχών Χάρκοβο, Σούμι, Μικολάιφ και Ντνιπροπετρόφσκ.
Το Ντονμπάς έχει περιγραφεί από τον Τραμπ ως «μητέρα των μαχών», ένα σχεδόν άλυτο ζήτημα – αν και ο ίδιος υποστηρίζει ότι «έχει υπάρξει κάποια βελτίωση» προς κατεύθυνση συμφωνίας.
Η διπλωματική σκηνή πριν και μετά τη συνάντηση
Πριν δει τον Ζελένσκι, ο Τραμπ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν, διάρκειας περίπου μιάμισης ώρας, σε «φιλικό κλίμα», σύμφωνα με τον σύμβουλο του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσακόφ. Μόσχα και Ουάσιγκτον, όπως μεταδόθηκε, «συμμερίζονται την άποψη» ότι μια πρόχειρη, προσωρινή εκεχειρία μπορεί απλώς να παρατείνει τον πόλεμο – θέση που έχει προκαλέσει αντιδράσεις στο Κίεβο.
Ο Ζελένσκι, από την πλευρά του, είχε προηγουμένως επικοινωνήσει με τον Κιρ Στάρμερ, στέλνοντας μήνυμα προς όλους τους συμμάχους ότι:
- η πίεση προς τη Ρωσία μέσω κυρώσεων και πολιτικών μέτρων
- και η συνεχής στρατιωτική στήριξη (ιδίως αντιαεροπορικά συστήματα)
είναι προϋποθέσεις για να υπάρξει πραγματική πρόοδος.
Το επόμενο βήμα
Ο Τραμπ δηλώνει ότι δεν έχει «ημερομηνία λήξης», πέρα από τον στόχο «να τελειώσει ο πόλεμος», αφήνοντας ανοικτό ακόμη και το ενδεχόμενο επίσκεψής του στην Ουκρανία μετά από μια συμφωνία, ενώ μιλά για ρωσική συμμετοχή σε ένα σχέδιο ανοικοδόμησης.
Ο Ζελένσκι επιμένει ότι:
- χωρίς ρωσική αποχώρηση από κρίσιμες περιοχές,
- χωρίς εγγυήσεις ασφάλειας
- και χωρίς δημοψήφισμα για τα εδάφη στην Ουκρανία,
δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία.
Παρά την πρόοδο σε επίπεδο κειμένων και πλαισίων, η ουσία παραμένει, η ειρήνη στην Ουκρανία εξακολουθεί να εξαρτάται από το αν – και πότε – η Μόσχα θα δεχθεί να καθίσει σε μια διαδικασία που δεν θα κατοχυρώνει οριστικά τα σημερινά τετελεσμένα στο πεδίο.
