Νέα διάσταση στις προσπάθειες για τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία δίνουν οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εμφανίστηκε αισιόδοξος για την πορεία των διαπραγματεύσεων, υποστηρίζοντας ότι «η Ρωσία κάνει παραχωρήσεις» και ότι «η Ουκρανία είναι ικανοποιημένη» με το αναθεωρημένο πλαίσιο συμφωνίας.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος, εν πτήσει προς τη Φλόριντα για το Thanksgiving, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι «γίνεται πρόοδος» και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να συναντήσει τόσο τον Βλαντίμιρ Πούτιν όσο και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, όταν –όπως είπε– «οι συνομιλίες πλησιάσουν σε τελική συμφωνία».
Από το σχέδιο των 28 σημείων στο «αναθεωρημένο πλαίσιο»
Ο Τραμπ αποστασιοποιήθηκε από την αρχική, πολυσυζητημένη πρόταση των 28 σημείων, χαρακτηρίζοντάς την «χάρτη» και όχι δεσμευτικό πλαίσιο. Το πρώτο αυτό κείμενο είχε προκαλέσει ανησυχία στο Κίεβο, καθώς περιλάμβανε:
- περιορισμούς στο ουκρανικό στράτευμα
- απαγόρευση ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ
- πλήρη αμνηστία για εγκλήματα πολέμου
- αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από πόλεις της ανατολικής Ουκρανίας
Μετά από εντατικές διαβουλεύσεις στη Γενεύη, με τη συμμετοχή Αμερικανών, Ουκρανών και Ευρωπαίων αξιωματούχων, το κείμενο «κουρεύτηκε» σε 19 σημεία και –όπως διαμηνύει το Κίεβο– πλησιάζει περισσότερο στις κόκκινες γραμμές της Ουκρανίας.
Σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει, στο νέο πλαίσιο:
- δεν προβλέπεται πλέον αυτόματο βέτο για ένταξη στο ΝΑΤΟ
- αίρονται οι ποσοτικοί περιορισμοί στον ουκρανικό στρατό
- δεν υπάρχει ρητή απαγόρευση προσωρινής παρουσίας δυτικών δυνάμεων
- αφαιρείται η ιδέα γενικευμένης αμνηστίας για εγκλήματα πολέμου
- γίνεται αναφορά σε εγγυήσεις ασφαλείας τύπου Άρθρου 5, κάτι κρίσιμο για το Κίεβο
- δεν προβλέπεται αυτοδίκαιη παράδοση του Ντονμπάς χωρίς περαιτέρω διαπραγμάτευση
Ο Τραμπ ανέφερε σε ανάρτησή του ότι το αρχικό σχέδιο «βελτιώθηκε με επιπλέον συνεισφορές και από τις δύο πλευρές», αφήνοντας να εννοηθεί πως οι ΗΠΑ προσπαθούν να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ Κιέβου και Μόσχας.
«Η Ρωσία ίσως πάρει έτσι κι αλλιώς τα εδάφη»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του Αμερικανού προέδρου στις εδαφικές εκκρεμότητες. Ερωτηθείς για το εάν η Ουκρανία θα αναγκαστεί να παραχωρήσει εδάφη, απάντησε πως «τους επόμενους μήνες ίσως οι Ρώσοι αποκτήσουν έτσι κι αλλιώς αυτά τα εδάφη», προσθέτοντας ότι, ως «παραχώρηση», η Μόσχα φέρεται να δεσμεύεται πως «θα σταματήσει τις μάχες και δεν θα πάρει άλλη γη».
«Η προθεσμία μου είναι να τελειώσει όλο αυτό», τόνισε, επαναλαμβάνοντας ότι «όλοι είναι κουρασμένοι από τον πόλεμο».
Μαραθώνιος επαφών: Μόσχα, Κίεβο και Γενεύη
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι ο στενός του συνεργάτης και διαπραγματευτής Στιβ Γουίτκοφ θα μεταβεί στη Μόσχα την επόμενη εβδομάδα για συνομιλίες με τον Πούτιν. Παράλληλα, ο υπουργός Στρατού των ΗΠΑ, Ντάνιελ Ντρίσκολ, προγραμματίζεται να ταξιδέψει στο Κίεβο, με την ουκρανική πλευρά να αναμένει την επίσκεψη ακόμη νωρίτερα.
Ο επικεφαλής του γραφείου της ουκρανικής προεδρίας, Αντρίι Γιερμάκ, υπογράμμισε ότι η Ουκρανία «ποτέ δεν υπήρξε ούτε θα γίνει εμπόδιο στην ειρήνη» και ότι υπάρχει πλέον «κοινή κατανόηση» με τις ΗΠΑ για το πλαίσιο του σχεδίου. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι η συνάντηση Ζελένσκι – Τραμπ θα προετοιμαστεί «επιμελώς και άμεσα».
Η δυσφορία της Μόσχας και οι ευρωπαϊκές επιφυλάξεις
Η Ρωσία, από την πλευρά της, εμφανίζεται ενοχλημένη από τις τροποποιήσεις του αρχικού κειμένου. Ο Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι η Μόσχα είχε δώσει θετικό σήμα για το πρώτο σχέδιο, προειδοποιώντας ότι «η κατάσταση θα είναι θεμελιωδώς διαφορετική» εάν οι αλλαγές αγνοήσουν τις ρωσικές απαιτήσεις.
Παράλληλα, ο Ρώσος ΥΠΕΞ κατηγόρησε ευρωπαϊκές χώρες ότι υπονομεύουν τις πρωτοβουλίες των ΗΠΑ, την ώρα που Ευρωπαίοι ηγέτες στέλνουν δικά τους, συγκρατημένα μηνύματα.
Ο Εμανουέλ Μακρόν τόνισε ότι «δεν διαφαίνεται ρωσική βούληση για κατάπαυση του πυρός».
Το Λονδίνο κάνει λόγο για «μακρύ και δύσκολο δρόμο προς την ειρήνη».
Την ίδια ώρα, η λεγόμενη «Συμμαχία των Προθύμων», με συμμετοχή Γαλλίας, Βρετανίας, ΗΠΑ και άλλων συμμάχων, πραγματοποιεί διαδικτυακές συσκέψεις, με στόχο τη διαμόρφωση κοινού μετώπου σε ζητήματα ασφαλιστικών εγγυήσεων για την Ουκρανία – ένα από τα πιο δύσκολα σημεία οποιασδήποτε συμφωνίας.
Πόλεμος χωρίς παύση: Επιθέσεις και στο Ζαπορίζια
Παρά τις διπλωματικές ζυμώσεις, οι μάχες στο πεδίο συνεχίζονται.
Στην περιοχή του Ζαπορίζια, αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις από αμφότερες τις πλευρές είχαν ως αποτέλεσμα τουλάχιστον επτά τραυματισμούς, σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, ενώ ρωσικές πηγές ανέφεραν εκτεταμένες διακοπές ρεύματος για περίπου 40.000 κατοίκους.
Από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022, χιλιάδες στρατιώτες και άμαχοι έχουν χάσει τη ζωή τους και εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί.
Οι τελευταίες κινήσεις της Ουάσιγκτον δείχνουν προσπάθεια επιτάχυνσης της αναζήτησης λύσης – το εάν, όμως, η Μόσχα είναι διατεθειμένη να συναινέσει σε ένα «αναθεωρημένο» σχέδιο ειρήνης, παραμένει το μεγάλο ερώτημα.
