Μέσα από οκτώ υποθετικά παραδείγματα επιχειρεί το υπουργείο Οικονομικών να παρουσιάσει στην πράξη τις αλλαγές που φέρνει το νέο πλαίσιο για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους και τη λειτουργία των servicers.
Σύμφωνα με το κυβερνητικό επιτελείο, οι νέες διατάξεις εισάγουν για πρώτη φορά συγκεκριμένες προθεσμίες, ανώτατα όρια στις απαιτήσεις των πιστωτών και άμεσες συνέπειες όταν δεν τηρούνται τα δικαιώματα των οφειλετών.
1. Πλαφόν 15% στην προκαταβολή για διμερή ρύθμιση
Στο πρώτο παράδειγμα εξετάζεται οφειλή ύψους 100.000 ευρώ.
Με το ισχύον πλαίσιο, το ποσό της προκαταβολής αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των δύο πλευρών, ενώ έχουν καταγραφεί απαιτήσεις που ξεπερνούν το 30% και μπορεί να φτάνουν ακόμη και στο 50% της οφειλής.
Η νέα ρύθμιση προβλέπει ανώτατο όριο προκαταβολής στο 15%.
Έτσι, ένας οφειλέτης που μπορεί να διαθέσει 15.000 ευρώ, αλλά όχι 40.000 ευρώ, δεν αποκλείεται πλέον από μία συμφωνία αποκλειστικά λόγω του ύψους της προκαταβολής.
2. Τι αλλάζει σε οφειλή 200.000 ευρώ με απαίτηση προκαταβολής 50%
Το δεύτερο παράδειγμα αποτυπώνει τη διαφορά σε μία οφειλή 200.000 ευρώ, εφόσον ο πιστωτής ζητούσε προκαταβολή 50%.
Με το νέο πλαίσιο, η απαίτηση αυτή αντικαθίσταται από το ανώτατο όριο του 15%.
Μάλιστα, το ποσοστό μπορεί να διαμορφωθεί ακόμη χαμηλότερα σε περιπτώσεις τεκμηριωμένης ιδιαίτερης οικονομικής δυσχέρειας ή όταν συντρέχουν κοινωνικά κριτήρια και ειδικά προβλήματα υγείας.
3. Δεσμευτική τρίμηνη προθεσμία για αίτηση ρύθμισης
Στο τρίτο σενάριο, οφειλέτης με χρέος 80.000 ευρώ υποβάλλει πλήρη φάκελο την 1η Ιανουαρίου.
Εάν ο πιστωτής ξεπεράσει την τρίμηνη προθεσμία που προβλέπεται για την εξέταση της υπόθεσης, ενεργοποιούνται συγκεκριμένες συνέπειες.
Η παράβαση καταγράφεται αυτοδίκαια, αναστέλλεται ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση των τόκων και ενημερώνεται η Τράπεζα της Ελλάδος.
4. Τι συμβαίνει όταν ο servicer εμποδίζει την εξυπηρέτηση ενεργής ρύθμισης
Το τέταρτο παράδειγμα αφορά ρύθμιση ύψους 60.000 ευρώ, με μηνιαία δόση 600 ευρώ.
Ο οφειλέτης είναι συνεπής, για παράδειγμα έχοντας αποδεχθεί ρύθμιση μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, αλλά δεν μπορεί να πληρώσει επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν του έχει δώσει τα απαραίτητα στοιχεία πληρωμής.
Το ίδιο παράδειγμα καλύπτει και την περίπτωση κατά την οποία ο οφειλέτης καταβάλλει κανονικά τις δόσεις του, αλλά παρ' όλα αυτά βρίσκεται αντιμέτωπος με καταγγελία της σύμβασης, διαταγή πληρωμής ή κατάσχεση.
Με μηνιαία δόση 600 ευρώ, το προβλεπόμενο ποσό πίστωσης υπέρ του οφειλέτη φτάνει τα 3.000 ευρώ, δηλαδή πέντε μηνιαίες δόσεις, ενώ η διάρκεια της ρύθμισης παρατείνεται κατά πέντε μήνες.
5. Πλήρης ενημέρωση για την εικόνα της οφειλής
Στο πέμπτο παράδειγμα, οφειλέτης με χρέος 120.000 ευρώ ζητά από τον πιστωτή πλήρη στοιχεία για την οφειλή του.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αρχική σύμβαση και οι τροποποιήσεις της, το ιστορικό των καταβολών, το υπόλοιπο κεφαλαίου, οι τόκοι, το επιτόκιο, οι προμήθειες και οι υπόλοιπες επιβαρύνσεις.
Με το νέο πλαίσιο, η ενημέρωση του οφειλέτη μετατρέπεται σε συγκεκριμένη διαδικασία με σαφή χρονικό όριο και προβλεπόμενη οικονομική συνέπεια σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
6. Γονέας εξαρτώμενου τέκνου με αναπηρία
Το έκτο παράδειγμα αφορά γονέα ή νόμιμο φροντιστή εξαρτώμενου τέκνου με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67%.
Στο υποθετικό σενάριο, οι γονείς έχουν ετήσιο εισόδημα 21.000 ευρώ και περιουσιακά στοιχεία αξίας 270.000 ευρώ, ενώ το εξαρτώμενο τέκνο έχει πιστοποιημένη αναπηρία 70%.
Το παράδειγμα εντάσσεται στις περιπτώσεις όπου τα κοινωνικά κριτήρια και η οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού λαμβάνονται υπόψη στο νέο πλαίσιο.
7. Συνδυαστικό σενάριο για οφειλή 150.000 ευρώ
Το έβδομο παράδειγμα αφορά οφειλέτη με συνολικό χρέος 150.000 ευρώ, ο οποίος μπορεί να διαθέσει περίπου 20.000 ευρώ.
Για τις ανάγκες του σεναρίου θεωρείται ότι ο πιστωτής ζητούσε αρχικά προκαταβολή 40%.
Με το νέο όριο στην προκαταβολή, η συγκεκριμένη απαίτηση περιορίζεται, ώστε η πρόσβαση στη ρύθμιση να μην εξαρτάται από ένα ιδιαίτερα υψηλό αρχικό ποσό.
8. Προστασία κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού
Το όγδοο παράδειγμα αφορά οφειλέτη με συνολικά χρέη 300.000 ευρώ και κύρια κατοικία αξίας 150.000 ευρώ.
Ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού και δηλώνει ότι επιθυμεί να προστατεύσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του, συναινώντας παράλληλα στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του, συνολικής αξίας 50.000 ευρώ.
Η πλατφόρμα διαχωρίζει την κύρια κατοικία από τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία και η ένταξη στη ρύθμιση συνεπάγεται τη συναίνεση του οφειλέτη για την εκποίηση των λοιπών ακινήτων.
Υπολογισμός της νέας βάσης οφειλής
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η ρύθμιση υπολογίζεται με βάση την αξία της κύριας κατοικίας.
Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, η νέα βάση υπολογισμού διαμορφώνεται στις 150.000 ευρώ.
Οι πιστωτές υποχρεούνται να διαμορφώσουν πρόταση που θα επιτρέπει τη διάσωση της κύριας κατοικίας, θα προβλέπει τη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων και θα προσαρμόζει την οφειλή σε επίπεδο που κρίνεται βιώσιμο.
Η αρχική οφειλή ανέρχεται σε 300.000 ευρώ, ενώ τα λοιπά ακίνητα αξίας 50.000 ευρώ οδηγούνται σε ρευστοποίηση. Από τον αλγόριθμο προκύπτει διαγραφή 150.000 ευρώ, ενώ οι πιστωτές ικανοποιούνται επιπλέον με 50.000 ευρώ από την εκποίηση των άλλων ακινήτων.
Το ποσό που παραμένει προς ρύθμιση ανέρχεται σε 150.000 ευρώ.
Ρύθμιση έως και 35 χρόνια
Η νέα οφειλή των 150.000 ευρώ μπορεί να ρυθμιστεί για χρονικό διάστημα έως 35 ετών, ανάλογα με την εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη.
Μετά την υπογραφή της σύμβασης δεν επιτρέπεται πλειστηριασμός της κύριας κατοικίας από τους πιστωτές που έχουν ενταχθεί στην εξωδικαστική ρύθμιση, δηλαδή τράπεζες, servicers, Δημόσιο και φορείς κοινωνικής ασφάλισης.
Η σύμβαση έχει ισχύ εκτελεστού τίτλου και η προστασία της κύριας κατοικίας διατηρείται όσο ο οφειλέτης τηρεί τους όρους της ρύθμισης.
Πότε δεν υπάρχει πραγματικό «κούρεμα»
Το υπουργείο διευκρινίζει ότι η διαγραφή που προκύπτει από τον αλγόριθμο δεν σημαίνει σε κάθε περίπτωση οριστική άφεση χρέους.
Ο αλγόριθμος χρησιμοποιεί την αξία της κύριας κατοικίας για να προσδιορίσει χαμηλότερη και βιώσιμη δόση και να προστατεύσει το συγκεκριμένο ακίνητο.
Οι πιστωτές μπορούν παράλληλα να ικανοποιηθούν μέσω της εκποίησης των υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων.
Επομένως, εάν η συνολική περιουσία είναι μεγαλύτερη, δεν προκύπτει αναγκαστικά «κούρεμα» του υπολοίπου της οφειλής.
Το δεύτερο παράδειγμα με περιουσία 160.000 ευρώ
Στο ίδιο σενάριο, οφειλέτης με χρέη 300.000 ευρώ και κύρια κατοικία αξίας 150.000 ευρώ μπορεί να διαθέτει επιπλέον ακίνητη περιουσία αξίας 160.000 ευρώ.
Η βιώσιμη δόση εξακολουθεί να υπολογίζεται από τον αλγόριθμο με βάση την αξία της κύριας κατοικίας, δηλαδή τα 150.000 ευρώ.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι διαγράφονται οι υπόλοιπες οφειλές ύψους 150.000 ευρώ. Οι πιστωτές μπορούν να ικανοποιηθούν από την υπόλοιπη περιουσία αξίας 160.000 ευρώ μέσω της διαδικασίας εκποίησης.
Καθώς η αξία αυτής της περιουσίας είναι μεγαλύτερη από το υπόλοιπο των οφειλών, δεν προβλέπεται «κούρεμα», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι πιστωτές μπορούν να εισπράξουν ποσό μεγαλύτερο από το συνολικό ύψος της αρχικής οφειλής των 300.000 ευρώ.
