Η αίθουσα του «Παλλάς» το βράδυ της Τετάρτης δεν θύμιζε απλώς μια τυπική βιβλιοπαρουσίαση, αλλά μια κανονική πολιτική πρεμιέρα. Η «Ιθάκη» του Αλέξη Τσίπρα παρουσιάστηκε σε ένα κατάμεστο θέατρο, με τον πρώην πρωθυπουργό να αξιοποιεί τη σκηνή όχι μόνο για να αφηγηθεί τη διαδρομή από το 2015 έως την εκλογική συντριβή του 2023, αλλά και για να στείλει σαφή μηνύματα ενόψει του επόμενου πολιτικού του βήματος.
Από νωρίς, έξω από το θέατρο η εικόνα θύμιζε πολιτική συγκέντρωση: πρώην υπουργοί, βουλευτές, στελέχη της Αριστεράς αλλά και ανένταχτοι ψηφοφόροι έδιναν το «παρών». Στις πρώτες σειρές κάθισαν πρόσωπα που σήμερα βρίσκονται σε διαφορετικούς πολιτικούς χώρους – από τη Νέα Αριστερά μέχρι το νέο Κίνημα Δημοκρατίας – αποτυπώνοντας επί σκηνής το πολιτικό «διαζύγιο» της τελευταίας περιόδου αλλά και τις ανοιχτές γέφυρες προς ένα ενδεχόμενο νέο εγχείρημα.
Συγκινητική λεπτομέρεια της βραδιάς ήταν η άδεια θέση στην πρώτη σειρά, με ένα κόκκινο τριαντάφυλλο στη μνήμη του Αλέκου Φλαμπουράρη, του πιο στενού συνεργάτη του Τσίπρα που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή. Η εικόνα λειτούργησε συμβολικά, θυμίζοντας το παλιό επιτελείο του Μαξίμου και τα χρόνια της εξουσίας, αλλά και υπογραμμίζοντας ότι μια ολόκληρη εποχή έχει κλείσει.
Το κλίμα στην αίθουσα ήταν ξεκάθαρα πολιτικό. Οι ομιλητές αναφέρθηκαν εκτενώς στην περίοδο των μνημονίων, στις διαπραγματεύσεις του 2015, αλλά και στη σημερινή κατάσταση της Κεντροαριστεράς, προετοιμάζοντας το έδαφος για την κεντρική ομιλία του Αλέξη Τσίπρα, την οποία πολλοί διάβασαν ως «πρόλογο» μιας νέας πολιτικής εκκίνησης.
Στην τοποθέτησή του, ο πρώην πρωθυπουργός υπερασπίστηκε ανοικτά το κυβερνητικό έργο της περιόδου 2015–2019, υποστηρίζοντας ότι η χώρα βγήκε από τα μνημόνια «όρθια», έστω και τραυματισμένη. Την ίδια στιγμή, παραδέχτηκε ότι η ήττα του 2023 ήταν βαριά και δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο σε εξωγενείς παράγοντες, αφήνοντας αιχμές για λάθη στρατηγικής και επιλογές προσώπων. Επανήλθε πολλές φορές στον συμβολισμό της «Ιθάκης» όχι ως τέλος του ταξιδιού, αλλά ως σημείο αναστοχασμού πριν από μια νέα πορεία.
Μίλησε για την ανάγκη «ανασυγκρότησης της δημοκρατικής και προοδευτικής παράταξης», για νέες γενιές και νέα πρόσωπα, χωρίς όμως να διαγράφει την εμπειρία της προηγούμενης δεκαετίας. Απέφυγε επιμελώς τη λέξη «κόμμα», αλλά περιέγραψε ένα νέο συλλογικό εγχείρημα, αφήνοντας καθαρό υπαινιγμό ότι παραμένει διαθέσιμος να ηγηθεί μιας «δεύτερης ευκαιρίας» για τον προοδευτικό χώρο.
Στο πολιτικό παρασκήνιο, η «Ιθάκη» θεωρείται ήδη από πολλούς ως προαναγγελία νέου κόμματος. Το βιβλίο λειτουργεί ως προσωπική αποτίμηση της διακυβέρνησης, αλλά και ως προσπάθεια ανασύνταξης του πολιτικού προφίλ του Τσίπρα, καθώς σε αρκετά σημεία μεταφέρει ευθύνες σε πρώην συνεργάτες και στελέχη. Οι αντιδράσεις δεν άργησαν να φανούν. Πρώην υπουργοί και στελέχη, όπως ο Παύλος Πολάκης και η Ζωή Κωνσταντοπούλου, κατηγορούν τον πρώην πρωθυπουργό για ανακρίβειες και «ξαναγράψιμο της ιστορίας», ενώ ο Στέφανος Κασσελάκης απαντά με σκληρή γλώσσα, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο εμφύλιων αντιπαραθέσεων στον χώρο της Αριστεράς.
Στο φουαγιέ και τους διαδρόμους του θεάτρου, το παρασκήνιο ήταν πλούσιο: παλιοί σύντροφοι αντάλλασσαν τυπικές χειραψίες, κάποιοι φρόντιζαν να αποφύγουν τα φλας, ενώ άλλοι συζητούσαν ήδη για την «επόμενη μέρα». Η απουσία της σημερινής ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ ήταν ηχηρή, υπογραμμίζοντας την οριστική ρήξη του Τσίπρα με το κόμμα που ηγήθηκε για πάνω από δεκαπέντε χρόνια. Αντίθετα, η παρουσία στελεχών που έχουν ήδη απομακρυνθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ ή ανήκουν σε νέους σχηματισμούς έδωσε την εικόνα μιας άτυπης «προθέρμανσης» για μια νέα πολιτική στέγη.
Πολιτικοί παρατηρητές σημείωναν ότι η βραδιά στο «Παλλάς» λειτούργησε σαν την πρώτη μεγάλη «συγκέντρωση» γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα μετά την αποχώρησή του από την ηγεσία, με σαφή στόχο να μετρήσει δυνάμεις και αντανακλαστικά. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν, αλλά πότε και με ποιο σχήμα θα προχωρήσει σε νέο κόμμα. Η «Ιθάκη» μοιάζει με γέφυρα: από την αποτίμηση της περασμένης δεκαετίας προς ένα νέο πολιτικό εγχείρημα που φιλοδοξεί να εκφράσει το κομμάτι του εκλογικού σώματος που δεν βρίσκει πλέον σπίτι ούτε στον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ ούτε στο ΠΑΣΟΚ.
Μέχρι την επίσημη ανακοίνωση, ένα φαίνεται σίγουρο: για τον Αλέξη Τσίπρα, η Ιθάκη δεν είναι το τέλος της διαδρομής, αλλά το σημείο από όπου ξεκινά ένα ακόμη – ίσως το πιο δύσκολο – ταξίδι μέσα στο ήδη πολυκατακερματισμένο τοπίο της ελληνικής Κεντροαριστεράς.
