Τα ενεργειακά ποτά έχουν πλέον ενταχθεί σε μεγάλο βαθμό στην καθημερινότητα παιδιών και εφήβων, ξεπερνώντας το επίπεδο της διαφήμισης και της απλής παρουσίας τους στα ράφια των καταστημάτων.
Ωστόσο, δεν πρόκειται για κοινά αναψυκτικά ούτε για αθλητικά ποτά. Περιέχουν διεγερτικές ουσίες, κυρίως καφεΐνη, ενώ συχνά έχουν σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, ταυρίνη και γκουαρανά, η οποία αποτελεί επιπλέον πηγή καφεΐνης.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επισημαίνει ότι η κατανάλωσή τους από ανηλίκους αποτελεί θέμα που απαιτεί σαφή ενημέρωση και πρόληψη.
Ανησυχητικά στοιχεία για την κατανάλωση στην Ελλάδα
Μεγάλη εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 και περιέλαβε 40.768 μαθητές από την Ε΄ Δημοτικού έως και τη Γ΄ Γυμνασίου έδειξε ότι το 26,3% δήλωσε πως καταναλώνει ενεργειακά ποτά.
Οι διαθέσιμες απαντήσεις στη μελέτη ήταν «ποτέ», «1-2 φορές την εβδομάδα», «3-4 φορές την εβδομάδα» και «πάνω από 5 φορές την εβδομάδα», γεγονός που σημαίνει ότι το 26,3% αντιστοιχεί σε παιδιά που ανέφεραν τουλάχιστον εβδομαδιαία κατανάλωση.
Ακόμη υψηλότερα είναι τα ποσοστά στους μεγαλύτερους εφήβους.
Η πανελλαδική έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, η οποία πραγματοποιήθηκε σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 6.810 μαθητών Α΄ Λυκείου από 488 σχολεία, έδειξε ότι το 45% των 16χρονων έχει καταναλώσει αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό τουλάχιστον μία φορά.
Το 27,6% δήλωσε ότι έχει κάνει τον συγκεκριμένο συνδυασμό τουλάχιστον τρεις φορές.
Τα στοιχεία για την Αττική
Στην Αττική, τα αντίστοιχα ποσοστά διαμορφώθηκαν στο 43% για κατανάλωση αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό τουλάχιστον μία φορά και στο 25% για τουλάχιστον τρεις φορές.
Παράλληλα, το 32% των 16χρονων θεωρεί «ακίνδυνο» τον συνδυασμό αλκοόλ και ενεργειακού ποτού όταν αυτός γίνεται μία ή δύο φορές.
Το φαινόμενο, πάντως, δεν είναι καινούργιο.
Παλαιότερη έρευνα του ΕΦΕΤ σε 4.562 εφήβους ηλικίας 16 έως 18 ετών είχε καταγράψει κατανάλωση ενεργειακών ποτών στο 43,9%, ενώ το 17% των χρηστών είχε δηλώσει ότι δοκίμασε για πρώτη φορά από το δημοτικό.
Η συγκεκριμένη έρευνα δεν ήταν εθνικά αντιπροσωπευτική, ωστόσο δείχνει ότι τα ενεργειακά ποτά έχουν εδώ και χρόνια ισχυρή παρουσία στην καθημερινότητα των Ελλήνων εφήβων.
Γιατί ανησυχούν οι παιδίατροι
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής υπενθυμίζει ότι η καφεΐνη αποτελεί διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά παιδιών και εφήβων.
Συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών, με συνολικά περισσότερους από 1,2 εκατομμύρια νέους, εντόπισε συσχετίσεις ανάμεσα στην κατανάλωση ενεργειακών ποτών και στη μικρότερη διάρκεια και χειρότερη ποιότητα ύπνου, στο άγχος και την ψυχολογική δυσφορία, στη χαμηλότερη σχολική επίδοση, στο κάπνισμα, στο binge drinking και στη χρήση άλλων ουσιών.
Η Ένωση διευκρινίζει ότι μεγάλο μέρος των συγκεκριμένων δεδομένων προέρχεται από παρατηρητικές μελέτες, επομένως πρόκειται για συσχετίσεις και όχι για απόδειξη αιτιώδους σχέσης.
Οι επιδράσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα
Σύμφωνα με τους παιδιάτρους, έχουν επίσης καταγραφεί οξείες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης και μεταβολές στον καρδιακό ρυθμό και στην ηλεκτροφυσιολογία της καρδιάς.
Δύο πρόσφατες ανασκοπήσεις του 2026 επισημαίνουν ότι υψηλές δόσεις καφεΐνης από ενεργειακά ποτά μπορούν να προκαλέσουν αρρυθμίες ή ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές.
Ιδιαίτερη προσοχή συνιστάται σε παιδιά με γνωστή ή ακόμη και μη διαγνωσμένη καρδιακή ευπάθεια, καθώς και όταν συνυπάρχουν έντονη άσκηση, ζέστη, αφυδάτωση ή στέρηση ύπνου.
Ο συνδυασμός με αλκοόλ
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η κατανάλωση ενεργειακών ποτών μαζί με αλκοόλ.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής τονίζει ότι «η καφεΐνη δεν "ξεμεθά" και δεν μειώνει τη συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα».
Όπως επισημαίνει, μπορεί να κάνει έναν έφηβο να αισθάνεται περισσότερο ξύπνιος, χωρίς όμως να αποκαθιστά την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης ή τον κινητικό συντονισμό.
Για τον λόγο αυτό ο συνδυασμός των δύο θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητικός, ειδικά όταν συνοδεύεται από αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου.
Οι συστάσεις για παιδιά και εφήβους
Οι νεότερες συστάσεις για παιδιά και εφήβους ηλικίας 5 έως 18 ετών, οι οποίες εκδόθηκαν το 2025 με τη συμμετοχή της American Academy of Pediatrics και άλλων μεγάλων επιστημονικών οργανισμών, κατατάσσουν τα ποτά με καφεΐνη ή άλλες διεγερτικές ουσίες σε εκείνα που πρέπει να αποφεύγονται.
Παράλληλα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι ποτά με περιεκτικότητα σε καφεΐνη άνω των 150 mg/L πρέπει να φέρουν την ένδειξη «Υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Δεν συνιστάται για παιδιά…».
Τι ζητά η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής
Η Ένωση θεωρεί απαραίτητη τη συστηματική ενημέρωση παιδιών, γονέων, σχολείων και αθλητικών φορέων σχετικά με τη διαφορά ανάμεσα στα ενεργειακά ποτά και στα αθλητικά ποτά.
Παράλληλα, εισηγείται σαφή σύσταση αποφυγής των ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους, ιδιαίτερη ενημέρωση για τους κινδύνους που συνδέονται με τον συνδυασμό τους με αλκοόλ και ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων από την προώθηση και τη διαφήμιση προϊόντων που περιέχουν διεγερτικές ουσίες.
Προτείνει επίσης η κατανάλωση ενεργειακών ποτών να αποτελεί σταθερό ερώτημα στο πλαίσιο της προληπτικής παιδιατρικής εξέτασης, ιδιαίτερα όταν ένα παιδί ή ένας έφηβος εμφανίζει αϋπνία, άγχος, αίσθημα παλμών ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου.
Η Ένωση καταλήγει με το μήνυμα: «Η "ενέργεια" που υπόσχεται ένα κουτάκι δεν αντικαθιστά τον ύπνο, τη σωστή διατροφή και την ξεκούραση. Τα ενεργειακά ποτά δεν είναι απαραίτητα για κανένα παιδί ή έφηβο».
