Υψηλές συγκεντρώσεις της πρωτεΐνης p-tau217 στο αίμα συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης γνωστικής έκπτωσης τα επόμενα χρόνια, ακόμη και σε ανθρώπους που κατά τον χρόνο της εξέτασης δεν παρουσιάζουν γνωστικά συμπτώματα.
Το συμπέρασμα προκύπτει από διεθνή μελέτη με επικεφαλής ερευνητές του Ινστιτούτου Νευροεπιστήμης Mass General Brigham, η οποία παρουσιάστηκε στο Διεθνές Συνέδριο της Ένωσης Αλτσχάιμερ και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA.
Τι έδειξαν τα δεδομένα
Οι ερευνητές συνδύασαν στοιχεία από έξι μελέτες παρατήρησης και κλινικές δοκιμές στη Βόρεια Αμερική, την Ιαπωνία και την Αυστραλία. Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 2.684 ηλικιωμένοι ενήλικες χωρίς γνωστική έκπτωση κατά την ένταξή τους στην έρευνα.
Οι συμμετέχοντες έδωσαν δείγμα αίματος για τη μέτρηση της p-tau217 και υποβλήθηκαν σε απεικονιστικές εξετάσεις PET. Ακολούθησαν ετήσιες αξιολογήσεις των γνωστικών λειτουργιών τους, με δεδομένα παρακολούθησης που εκτείνονταν από το 2004 έως το 2025.
Συνολικά, περίπου 478 συμμετέχοντες εμφάνισαν γνωστική έκπτωση. Τα πολύ υψηλά επίπεδα p-tau217 κατά την έναρξη της παρακολούθησης συσχετίστηκαν με σημαντικά υψηλότερο μελλοντικό κίνδυνο.
Στην ομάδα με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις του δείκτη, ο εκτιμώμενος απόλυτος κίνδυνος γνωστικής έκπτωσης έφτασε το 38% στα πέντε χρόνια και το 78% στα δέκα χρόνια. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η εκτίμηση της δεκαετίας είναι λιγότερο βέβαιη, επειδή λιγότεροι συμμετέχοντες είχαν τόσο μεγάλη διάρκεια παρακολούθησης.
Πρόσθετη πληροφορία πέρα από άλλους δείκτες
Η συσχέτιση της p-tau217 με τη μελλοντική γνωστική έκπτωση παρέμεινε σημαντική και μετά τη συνεκτίμηση άλλων παραγόντων κινδύνου, όπως οι πλάκες β-αμυλοειδούς στην εξέταση PET και η παρουσία του γονιδιακού παράγοντα APOE4.
Το εύρημα δείχνει ότι ο συγκεκριμένος αιματολογικός δείκτης ενδέχεται να προσφέρει επιπλέον προγνωστική πληροφορία και να μη λειτουργεί μόνο ως αντανάκλαση ήδη γνωστών απεικονιστικών ή γενετικών παραγόντων.
Δεν προτείνεται ακόμη συστηματικός έλεγχος σε ασυμπτωματικούς
Παρότι η εξέταση αίματος για την p-tau217 έχει λάβει πρόσφατα ομοσπονδιακή έγκριση στις ΗΠΑ, οι ερευνητές δεν εισηγούνται προς το παρόν τη συστηματική χρήση της σε γνωστικά υγιή άτομα.
Η Ρέισα Σπέρλινγκ, νευρολόγος και επικεφαλής της μελέτης, σημειώνει ότι δεν υπάρχουν ακόμη θεραπείες που να τροποποιούν την πορεία της νόσου σε ασυμπτωματικούς ανθρώπους οι οποίοι ενημερώνονται ότι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο.
Κατά τους ερευνητές, η εξέταση μπορεί σήμερα να έχει μεγαλύτερη αξία για την αναγνώριση ατόμων που ενδέχεται να είναι κατάλληλα για συμμετοχή σε κλινικές δοκιμές πρόληψης της νόσου Αλτσχάιμερ.
Οι περιορισμοί της έρευνας
Οι συγγραφείς της μελέτης αναγνωρίζουν ότι οι ομάδες των συμμετεχόντων ενδέχεται να μην αντανακλούν πλήρως τον γενικό πληθυσμό. Επιπλέον, η ανάλυση εξέτασε τον κίνδυνο σε βάθος αρκετών ετών και όχι σε όλη τη διάρκεια της ζωής.
Για τον λόγο αυτό, θα χρειαστούν μεγαλύτερες και πιο αντιπροσωπευτικές μελέτες με μακρύτερη παρακολούθηση, ώστε να επιβεβαιωθούν και να βελτιωθούν οι εκτιμήσεις για τον ατομικό κίνδυνο.
