Κάθε μπουκιά σούσι μπορεί να κρύβει κάτι πολύ περισσότερο από μια… γαστρονομική εμπειρία.
Οχι, δεν μιλάμε για πανικό ή δαιμονοποίηση, αλλά για έναν υπαρκτό –έστω και σπάνιο– κίνδυνο: το παράσιτο anisakis, το οποίο όλο και συχνότερα εντοπίζουν πλέον και τα ελληνικά νοσοκομεία.
Πρόσφατα, ένα ακόμη σοβαρό περιστατικό ανισακίασης καταγράφηκε στη Θεσσαλονίκη. Ενας 22χρονος ένιωσε έντονη αδιαθεσία λίγο μετά την κατανάλωση σούσι και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο «Παπαγεωργίου». Οι αρχικές εξετάσεις δημιούργησαν υποψίες ακόμη και για νεοπλασία, με αποτέλεσμα να οδηγηθεί εσπευσμένα στο χειρουργείο. Εκεί, οι γιατροί βρέθηκαν μπροστά σε μία απρόσμενη εικόνα: ο νεαρός είχε μολυνθεί από το παράσιτο anisakis, το οποίο είχε εγκατασταθεί στον πεπτικό του σωλήνα. Ο 22χρονος χειρουργήθηκε, έλαβε ισχυρή φαρμακευτική αγωγή και η περιπέτειά του είχε αίσιο τέλος.
Το συγκεκριμένο περιστατικό δεν είναι το πρώτο στην Ελλάδα. Σύμφωνα με πληροφορίες από τον ΕΟΔΥ, τουλάχιστον ένα ακόμη κρούσμα είχε καταγραφεί το 2024 σε νοσοκομείο του ΕΣΥ. Οπως εξηγούν ειδικοί του Οργανισμού, οι προνύμφες του anisakis βρίσκονται πολύ συχνά σε πολλά είδη θαλασσινών ψαριών που καταναλώνονται παγκοσμίως· σε ορισμένες περιοχές, μάλιστα, πάνω από το 40% των ψαριών μπορεί να είναι μολυσμένα.
Ωστόσο, άλλο πράγμα η κατάποση του παρασίτου και άλλο η εκδήλωση νόσου. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η κατάποση προνυμφών συμβαίνει αρκετά συχνά, αλλά σπάνια προκαλεί εμφανή ανισακίαση: «Τις περισσότερες φορές οι προνύμφες σκοτώνονται από το οξύ του στομάχου ή αποβάλλονται χωρίς να προκαλέσουν προβλήματα» εξηγούν. Μόνο ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων αναπτύσσει πραγματική λοίμωξη ή αλλεργικές αντιδράσεις. Τα περισσότερα κλινικά περιστατικά καταγράφονται σε χώρες με μεγάλη κατανάλωση ωμού ή ελαφρώς ψημένου ψαριού, όπως η Ιαπωνία και η Ισπανία, και ακόμη κι εκεί παραμένουν λίγα σε σχέση με το πόσοι άνθρωποι εκτίθενται στο παράσιτο.
Οταν, όμως, εκδηλωθεί ανισακίαση, η εικόνα μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονη: δυνατός κοιλιακός πόνος, ναυτία, έμετος, διάρροια, ακόμη και κλινική εικόνα που μιμείται άλλες σοβαρές παθήσεις, όπως όγκους ή οξεία χειρουργικά περιστατικά. Σε ελάχιστες περιπτώσεις έχουν περιγραφεί σοβαρές επιπλοκές, όπως διάτρηση εντέρου ή σχηματισμός κοκκιωμάτων. Πολλές φορές, μάλιστα, η διάγνωση καθυστερεί, γιατί τα συμπτώματα μοιάζουν με άλλες, πιο συνηθισμένες γαστρεντερικές διαταραχές και οι γιατροί δεν υποψιάζονται εύκολα το παράσιτο.
Το anisakis δεν είναι ο μόνος κίνδυνος που μπορεί να κρύβει ένα πιάτο σούσι. Η λιστερίωση είναι μια ακόμη απειλή, ιδίως για ευπαθείς ομάδες. Προκαλείται από τα βακτήρια Listeria, τα οποία μπορεί να υπάρχουν σε ωμά θαλασσινά, καπνιστά ψάρια, ωμά λαχανικά και μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά. Συνήθως προκαλεί ήπια συμπτώματα –πυρετό και διάρροια– αλλά σε άτομα με αδύναμο ανοσοποιητικό μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε μηνιγγίτιδα.
Στη λίστα των κινδύνων βρίσκεται και η σαλμονέλα, ένας από τους πιο γνωστούς «ενόχους» τροφικής δηλητηρίασης. Σούσι και καπνιστά θαλασσινά θεωρούνται υψηλού κινδύνου, καθώς περιέχουν ωμό ψάρι και φύκια. Τα συμπτώματα –κοιλιακές κράμπες, διάρροια, πυρετός– μπορεί να εμφανιστούν από λίγες ώρες έως και έξι ημέρες μετά την κατανάλωση μολυσμένου τροφίμου και, παρότι συνήθως υποχωρούν μέσα σε μία εβδομάδα, σε ορισμένους ασθενείς επιμένουν περισσότερο.
Το συμπέρασμα των ειδικών δεν είναι «να κόψουμε το σούσι», αλλά να γνωρίζουμε τι τρώμε και από πού. Σωστή αλυσίδα ψύξης, τήρηση των κανόνων υγιεινής, επαγγελματική διαχείριση των θαλασσινών και επιλογή αξιόπιστων καταστημάτων μειώνουν δραστικά τον κίνδυνο. Ομως, όσο η μόδα του ωμού ψαριού κερδίζει έδαφος, τόσο πιο σημαντικό γίνεται να θυμόμαστε ότι πίσω από ένα φαινομενικά «αθώο» πιάτο μπορεί να κρύβεται –έστω και σπάνια– μια πολύ δυσάρεστη έκπληξη για τον οργανισμό μας.
